جهانی از گدازه

روی سطح "آیو"، ماه مشتری، چه خبر است؟

این تصویر ترکیبی رنگی را فضاپیمای روباتیک گالیله که از 1995 تا 2003 به دور مشتری می چرخید گرفته و در آن دو فوران سولفوری بر روی آیو، ماه آتشفشانی مشتری دیده می شود. در بالای تصویر، بر فراز آیو، توده ی پرمانند آبی رنگی می بینیم که تا 140 کیلومتر بالای سطح یک کالدرای آتشفشانی* به نام Pillan Patera بالا رفته است. در میانه ی تصویر، نزدیک خط سایه‌ی روز/شب، توده ی حلقه ای شکل آتشفشان "پرومته" (پرومتئوس) را می توان دید که تا 75 کیلومتر از سطح آیو بالا آمده و سایه‌اش زیر دهانه ی آتشفشان دیده می شود. نام این آتشفشان از روی نام پرومته، یکی از خدایان یونان باستان که آتش را به آدمیان اهدا نمود برگزیده شده. 

دود این آتشفشان در هر تصویری که تاکنون از این منطقه گرفته شده دیده شده است؛ تصاویری که نخستین آن ها به زمان گذر وویجر از کنار آیو در سال 1979 باز می گردد؛ و این احتمال را مطرح می کند که دستکم 18 سال است این توده ی دود آتشفشانی فعال بوده و به بیرون جریان دارد.

تصویر بالا از آیو که به روش دیجیتالی وضوحش را بالا برده اند، در اصل در سال 1997 و از فاصله ی حدود 600,000 کیلومتری گرفته شده. بررسی های تازه از داده های فضاپیمای گالیله، شواهدی از وجود اقیانوسی از تفتال (ماگما) زیر سطح آیو نشان داده است.

------------------------------------------

*کالدرا: کالدرا پدیدهٔ آتشفشانی دیگ‌مانندی است که معمولاً پس از فوران‌های آتشفشانی، و بر اثر فروریختن زمین‌های اطراف آتشفشان شکل می‌گیرد. (ویکی پدیا)

واژه نامه:

Jupiter - Io - sulfurous eruption - Galileo spacecraft - volcanic caldera - Pillan Patera - Prometheus - Voyager - magma

همین تصویر، کامل تر و در اندازه ی بزرگ تر

منبع: apod.nasa.gov

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان