همکاری برای تاریک کردن چهره خورشید

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
روز پنجشنبه، چنانچه پیش بینی شده بود، یک خورشیدگرفتگی پاره ای (جزیی) رخ داد که در بیشتر بخش های آمریکای شمالی دیده می شد. البته در آن روز تنها ماه نو نبود که بخشی از چهره ی خورشید را پوشاند، بلکه گروه لکه های غول پیکر AR 2192 هم در این کار با آن همراه شده بودند.
تصویر تله فوتویی که اینجا می بینید، در زمان نزدیک به بیشینه ی گرفتگی از سانتاکروز کالیفرنیا ثبت شده و پیکره ی گسترده ی ماه را نشان می دهد که در برابر خورشید به حالت ضدنور و تمام تیره در آمده است.
منطقه ی فعال ۲۱۹۲ یا همان گروه لکه های AR 2192 که با پهنایی به اندازه ی قطر سیاره ی مشتری، بخش چشمگیری از خورشید را تیره کرده است، نزدیک مرکز و زیر لبه ی خمیده ی ماه به چشم می خورد.
این لکه ی گروهی دارد به آرامی روی چهره ی خورشید جابجا می شود و تا چند روز دیگر از میدان دید ما بیرون خواهد رفت؛ بدین ترتیب پیش بینی فعالیت های آن نیز دشوار خواهد شد. ولی پیش بینی گرفتگی های خورشید کار ساده تری است. خورشیدگرفتگی بعدی یک گرفتگی کامل خواهد بود و در ۲۰ مارس ۲۰۱۵ رخ خواهد داد.

واژه نامه:
New Moon - sunspot - AR 2192 - partial solar eclipse - Moon - silhouette - telephoto - Jupiter - Sun - total solar eclipse

منبع: apod.nasa.gov

توهم در ابرهای کیهانی: دست و صورت خدا!

تصویر تازه ی ستاره ی نوترونی PSR B1509-58 و سحابی پیرامونش، که از همگذاری داده های پرتو X و فروسرخ به دست آمده. در تصویر پرتو X تنها یک دست طلایی دیده می شود ولی در تصویر فروسرخ گویا یک صورت هم به چشم می خورد! اندازه ی بزرگ- بزرگ تر
پاریدولیا پدیده ای روانشناختی است که در آن، مردم شکل هایی تشخیص پذیر را در ابرها، سازندهای سنگی، یا حتی در اجسام یا داده هایی که ربطی هم به آن شکل ندارند می بینند. نمونه های بسیاری از این پدیده روی زمین و در فضا وجود دارد.

در سال ۲۰۰۹، زمانی که از سوی رصدخانه ی فضایی پرتو X چاندرای ناسا عکسی از PSR B1509-58 - یک ستاره ی نوترونی چرخان که با ابری از ذرات پرانرژی در بر گرفته شده- انتشار یافت، به سرعت توجه ها به آن جلب شد زیرا بسیاری در آن تصویر که در محدوده ی پرتو X بود، ساختاری مانند یک "دست" دیدند [و حتی آن را "دست خدا" نامیدند!-م].

عکس تلسکوپ نوستار از "دست خدا"
تصویر بزرگ تر
در تصویر تازه ی این سامانه که از همگذاری داده های پرتو X تلسکوپ چاندرا و داده های فروسرخِ کاوشگر نقشه بردار میدان گسترده ی فروسرخ ناسا (وایز، WISE) درست شده و آن را در بالا می بینید، تابش پرتوهای X تلسکوپ چاندرا به رنگ طلایی دیده می شود و داده های فروسرخ تلسکوپ وایز هم به رنگ های سبز و آبی. 

شاید باز هم پاریدولیا به سراغ بعضی ها بیاید و در تصویر فروسرخ تلسکوپ WISE هم چیزی مانند صورت ببینند. شما چه می بینید؟

آرایه ی تلسکوپی طیف سنجی هسته ای ناسا (نوستار، NuSTAR) هم در سال ۲۰۱۴ عکس دیگری در محدوده ی پرتو X پرانرژی از این سحابی ستاره ی نوترونی گرفت که در این جا دیدید: * تصویر پرتو ایکس از "دست خدا".

PSR B1509-58 حدود ۱۷۰۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد.

چند نمونه ی دیگر از پاریدولیا: * پیکر یک انسان روی سیاره تیر! * این موش در سیاره بهرام چه می کند؟! * بوسه ای از فضا! * چشم سرخ خدا 

واژه نامه:
Pareidolia - Earth - NASA - Chandra - X-ray - PSR B1509-58 - neutron star - X-ray - infrared - Wide-field Infrared Survey Explorer - WISE - Nuclear Spectroscopic Telescope Array - NuSTAR - nebula

منبع: jpl.nasa.gov

لکه غول پیکر و خطرناک روی چهره خورشید

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
دیروز در همان حال که (با آسودگی!) به تماشای خورشیدگرفتگی جزیی نشسته بودید، شاید متوجه یک دسته لکه ی غول‌پیکر بر روی چهره ی خورشید نیز شده باشید.
گروه AR 2192 یک مجموعه ی مناطق فعال و گسترده ای به بزرگی سیاره ی مشتری است و در این عکس تلسکوپی باکیفیت که روز ۲۲ اکتبر گرفته شده به زیبایی دیده می شود.
AR 2192 هم مانند دیگر گروه های کوچک تر لکه ی خورشیدی دارد از روی سمتِ رو به زمینِ خورشید می گذرد و به دلیل آن که دمایش از دیگر جاهای سطح خورشید کمتر است، در محدوده ی نور دیدنی (مریی) تیره رنگ دیده می شود.
[آن را اینجا دیدید: * جرقه های یک لکه غول پیکر روی خورشید]
با این حال، انرژی هنگفتی در میدان های مغناطیسیِ در هم پیچیده اش نهفته شده که تاکنون به چند مورد انفجار نیرومند هم در آن انجامیده، از جمله دو شراره ی رده ی X که در همین هفته در آن رخ داد. ولی فوران های تاج خورشید (CME) که در پی این شراره ها پدید آمدند، تاکنون تاثیری روی سیاره ی زمین نداشته اند.
ولی پیش بینی ها از ادامه ی فعالیت منطقه ی ۲۱۹۲ همچنان چشمگیر است، زیرا با ادامه ی چرخش آن و رسیدن به مرکز قرص خورشید، امکان رخ دادن CMEهایی که رو به زمین باشند هم وجود خواهد داشت.

واژه نامه:
partial solar eclipse - sunspot - AR 2192 - active region - diameter - Jupiter - Earth - Sun - magnetic field - X-class - flare - Coronal mass ejection - CME - planet

منبع: apod.nasa.gov

کهکشان هایی سوار بر اسب بالدار

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
این تصویر تلسکوپی گسترده و باکیفیت کهکشان هایی را نشان می دهد که در فراسوی ستارگان و ابرهای غبار کهکشان راه شیری در لبه ی شمالی صورت فلکی بلندپرواز اسب بالدار (اسب بزرگ، به عربی: فرس اعظم) پراکنده اند.
کهکشان NGC ۷۳۳۱ که در بخش بالا، سمت راست تصویر خودنمایی می کند، یک کهکشان مارپیچی بزرگ در فاصله ی ۵۰ میلیون سال نوری است و از درخشان ترین کهکشان هاییست که نامش در فهرست پرآوازه ی سده ی هیجده شارل مسیه وارد نشده.
گروه کهکشانی آشفته ای که در پایین، سمت چپ دیده می شود، یک دسته کهکشان برخوردی بسیار شناخته شده به نام پنج تایی استفان است. این پنج کهکشان که حدود ۳۰۰ میلیون سال نوری از ما فاصله دارند، به گونه ای چشمگیر و تماشایی یک برخورد کهکشانی چندگانه را به نمایش گذاشته اند، و چیزی که اکنون از آن ها می بینیم در واقع تک عکسی از یک دَم کیهانی در درازنای تاریخ برخوردها و برهم کنش های نیرومند میان آن هاست. [ببینید: * گروه ۵+۱ در فضا]
فاصله ی زاویه ای پنج تایی استفان و NGC ۷۳۳۱ در آسمان سیاره ی زمین به اندازه ی نیم درجه است.

واژه نامه:
star - dust nebula - Milky Way - constellation Pegasus - NGC 7331 - spiral galaxy - Charles Messie - Stephan's Quintet - galaxy

منبع: apod.nasa.gov

نه! این‌ تصویر فضایی هند در زمان جشن دیوالی نیست!

* دیوالی، جشنواره ی نور هندیان امسال در روز پنج شنبه، ۲۳ اکتبر آغاز می شود و با خود جشن ها و شادی ها، هدیه دادن ها، و نمایش های درخشان نور و آتش بازی را برای سرتاسر این شبه قاره به ارمغان می آورد... ولی این تصویر مربوط به آن نیست. پس عکس چیست؟ این نوشته را بخوانید تا به پاسخ برسید.
بله این تصویر شبه قاره ی هند است، ولی عکسی نیست که در زمان جشن دیوالی از فضا گرفته شده باشد.
این عکس در چند سال گذشته بارها و بارها، به ویژه در زمان های نزدیک به جشن دیوالی، در اینترنت به نمایش در آمده. و درک شدنی هم هست زیرا نمایی زیبا از هندوستان را نشان می دهد که گویا برای جشن دیوالی آذین بسته شده... کسی که آن را می بیند به سادگی در ذهن خود سراسر این کشور را از این ساحل تا آن ساحل غرق در نورهای رنگارنگ تصور می کند.

ولی این اصلا یک عکس، یا حتی یک تک تصویر نیست، بلکه یک همگذاری از عکس های بسیاریست که یک ماهواره‌ی دفاعی هواشناسی نیروی هوایی آمریکا (DMSP) در مدت چندین سال گرفته و کریس الویج، دانشمند اداره ی ملی اقیانوسی و جوی برای نشان دادن جمعیت و مناطق شهری رو به افزایش این کشور، آن ها را با هم یکی کرده است.

در سال ۲۰۱۲ رابرت جانسون که یکی از سخنگویان ناسا بود، در مقاله ای که در Business Insider منتشر شد رنگ های درون این تصویر را شرح داد: «نورهای سفید تنها روشنایی هایی بودند که تا پیش از سال ۱۹۹۲ دیده می شدند. نورهای آبی نورهایی هستند که در سال ۱۹۹۲ پدیدار شدند. نورهای سبز در سال ۱۹۹۸، و نورهای سرخ هم در سال ۲۰۰۳ به نورهای دیگر پیوستند.»

تصویر ماهواره ای شبه قاره ی هند در یکی از
شب های جشنواره ی دیوالی- در این باره این مقاله
را بخوانید (البته به زبان انگلیسی)
. تصویر بزرگ تر
خوب پس هندوستان در پنج شبی که جشنواره ی دیوالی برگزار می شود از فضا چگونه است؟ تصویر روبرو را ببینید.

با آن که روشنایی های هند کاملا از فضا دیده می شوند، ولی چیزی که دیده می شود بر خلاف گفته های شایعه پردازان اینترنتی و علاقمندان ناآگاهی که مشتاقانه می خواهند به شما بباورانند، انفجاری رنگین کمانی از رنگ های نئون نیست. به گفته ی آدام وویلند در تارنمای رصدخانه‌ی زمین ناسا: «واقعیت اینست که هر نور اضافه ای هم که در زمان جشنواره ی دیوالی تولید شود به قدری کم توان است که بعید است از فضا دیده و شناسایی شود.»

پس امسال دیگر فریب چنین توضیحی را برای این عکس نخورید... و دیوالی مبارک!

واژه نامه:
Diwali - festival - firework - India - subcontinent - USAF - Defense Meteorological Satellite Program - DMSP - NOAA - Chris Elvidge - Robert Johnson - Business Insider - NASA - neon - Adam Voiland - Earth Observatory

منبع: universetoday

توده های فیروزه فام در ابر بزرگ ماژلان

این تصویر در اندازه ی بزرگ- بزرگ تر
* این توده های برافروخته و درخشان , جریان های فیروزه فام و رشته های ابر-گونه ای که به هر سو سر کشیده اند، ما را به یاد یک چشم انداز زیر آب می اندازند.

ولی اقیانوسی در کار نیست. این تصویر در واقع بخشی از ابر بزرگ ماژلان (LMC) را نشان می دهد، یک کهکشان کوچک در همسایگی خودمان که به گرد کهکشان راه شیری می چرخد و همانند لکه ای تار در آسمان شبانه ی نیمکره ی جنوبی دیده می شود. تلسکوپ فضایی ناسا/اسای هابل بارها رو به این کهکشان تنظیم شده و عکس های خیره کننده و زیبایی از ابرهای گازی پیچ در پیچ و ستارگان تابناگ آن گرفته (opo9944a, heic1301, potw1408a).

در تصویر بخشی از کناره های سحابی رتیل را می بینیم. سحابی زیبا و پرآوازه ای در ابر بزرگ ماژلان که هابل هر از گاهی به سراغش می رود (heic1206, heic1402).

در بیشتر تصاویر LMC، رنگ تصویر به کلی با آن چه در این عکس دیده می شود تفاوت دارد. دلیلش اینست که برای گرفتن این عکس تازه، مجموعه فیلتری متفاوت با فیلترهای پیشین به کار برده شده. به جای فیلتر رایج R که نور سرخ را می گذراند، فیلتری به کار رفته که نور فروسرخ-نزدیک را بر می گزیند. در عکس های معمولی، گاز هیدروژن به رنگ صورتی دیده می شود زیرا هیدروژن برافروخته به رنگ سرخ می درخشد. ولی اینجا با بهره از فیلترهای آبی و سبز، خطوط طیف نشری دیگری که کمتر از طیف هیدروژن هستند بیشتر نمایانده شده اند.

این داده ها بخشی از پروژه ی APPP یا Archival Pure Parallel Project هستند، پروژه ای که بیش از ۱۰۰۰ عکس از عکس هایی را که با بهره از دوربین سیاره ای میدان گسترده ی شماری ۲ی تلسکوپ هابل (WFPC2)، همراستا با دیگر دستگاه های آن گرفته شده یک جا گرد آورده و پرداخته (پردازش کرده). بیشتر داده های این پروژه می تواند برای بررسی دامنه ی گسترده ای از پدیده ها و اجرام اخترشناختی به کار رود، از جمله همگرایی گرانشی و برش کیهانی (cosmic shear)، کاوش کهکشان های ستاره ساز دوردست، کامل کردن مشاهدات در دیگر دامنه های طول موج با داده های نوری، و بررسی تودههای ستارگان از ستارگان سنگین وزن گرفته تا ستارگان هم اندازه ی خورشید.

نگارشی از این تصویر توسط یکی از شرکت کنندگان رقابت های پردازش تصویر "گنج های پنهان هابل" به نام جاش برینگتون مورد پردازش قرار گرفت.

واژه نامه:
turquoise - Large Magellanic Cloud - LMC - galaxy - Milky Way - NASA - ESA - Hubble Space Telescope - Tarantula Nebula - nebula - filter - R filter - near-infrared - emission line - hydrogen - Archival Pure Parallel Project - APPP - Wide Field Planetary Camera 2 - gravitational lensing - cosmic shear - star-forming - wavelength - star - solar-mass - Hubble’s Hidden Treasures - Josh Barrington

منبع: nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه