ویدیویی باشکوه از نزدیک شدن فضاپیمای نیوهورایزنز به پلوتو و گذشتن از کنار آن


در این پویانمایی که از پیوند تصاویر واقعی فضاپیمای نیوهورایزنز درست شده و سامانه ی پلوتو را از چشم فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا در ژوییه ی ۲۰۱۵ نشان می دهد، پلوتو و شارون را می بینیم که به گرد مرکز مشترکشان می چرخند و فضاپیما هم لحظه به لحظه به آن ها نزدیک تر می شود تا این که در ۱۴ ژوییه از کنار پلوتو می گذرد.
پس از گذر از کنار پلوتو، پشت سر فضاپیما را می بینیم با پلوتو که از آن دور می شود. نور خورشید که از پس جَو پلوتو می تابد، حلقه ای درخشان دور آن می سازد [اینجا دیدید] و سپس در سمت چپ، شارون از جلوی خورشید می گذرد تا این که هر دو به هلال هایی باریک تبدیل می شوند.
در پایان فیلم، دوباره پلوتو و سامانه اش را می بینیم که از فضاپیما دور و دورتر می شوند.
آفریننده ی این ویدیوی باشکوه استوارت رابینز از بنیاد پژوهشی جنوب باختر است.

واژه نامه:
Pluto - NASA - New Horizons - Charon - crescent

منبع: nasa

پرنده سرخ آسمان

این پهنه ی گسترده ی سرشار از گاز درخشان و غبار، برای ستاره شناسانِ زمینی تداعی کننده ی چهره ی یک پرنده است و از همین رو نام "سحابی مرغ دریایی" را بر آن نهاده اند.
این نما از این مرغ کیهانی، نواری به پهنای ۱.۶ درجه را در صفحه ی کهکشان راه شیری، نزدیک ستاره ی شباهنگ (شعرای یمانی، ستاره ی آلفای صورت فلکی سگ بزرگ) می پوشاند. 
البته در این منطقه، اجرام دیگری نیز با نام های رده بندی ویژه ی خود دیده می شوند، مانند NGC ۲۳۲۷، یک ناحیه ی گسیلشی (نشری) فشرده و غبارآلود با ستاره ای پرجرم در دلش که "سر" مرغ را تشکیل می دهد (این جرم با نام سحابی طوطی نیز خوانده می شود و در بالای میانه ی تصویر به چشم می خورد). IC ۲۱۷۷ نیز کمان بال های گشوده ی مرغ دریایی را ساخته.
این منطقه که آمیزه ایست از ابرهای گاز و غبار و ستارگان جوان و تابناک، و بیش از همه به رنگ سرخی که از اتم های برانگیخته ی هیدروژن سرچشمه گرفته دیده می شود، بیش از ۱۰۰ سال نوری گستردگی دارد و فاصله ی برآوردیش از زمین به ۳۸۰۰ سال نوری می رسد.
تصویر دیگری از این پهنه ی آسمان را با نوردهی و گستردگی اندکی متفاوت اینجا ببینید.

واژه نامه:
Seagull Nebula - glowing gas - Sirius - alpha star - Canis Major - NGC 2327 - emission - Parrot Nebula - IC 2177 - atomic hydrogen

منبع: apod.nasa.gov

سحابی زیبای "پروانه مینکوفسکی"

* رنگ های روشنی که در این تصویر سوسو می زنند، پیچیدگی چشمگیر سحابی دو-فواره ای یا سحابی "فواره های دوقلو" را نشان می دهند. 

در این تصویر تازه ی تلسکوپ فضایی اِسا/ناسای هابل، پوسته های این سحابی و توده های گسترنده ی گازی‌اش با جزییاتی خیره کننده دیده می شوند. دو لَپ (lobe) رنگین کمانی از مواد از سامانه ی ستاره ای مرکزی به بیرون کشیده شده. در این دو لپ دو فواره ی گازی غول آسا وجود دارد که دارند با سرعتی بیش از یک میلیون کیلومتر بر ساعت از سامانه ی ستاره ای به بیرون می جهند.
این تصویر در اندازه ی بزرگ تر و گسترده تر
این پروانه ی کیهانی به چندین نام شناخته می شود از جمله "پروانه"، "فواره های دوقلو"، "بال های یک پروانه"، "پروانه ی مینکوفسکی"، و نام کمتر شاعرانه ی "PN M2-9".

در عنوان "PN M2-9"، حرف M نشانگر نام رودولف مینکوفسکی است، اخترشناس آلمانی-آمریکایی که این سحابی را در سال ۱۹۴۷ یافت. PN هم اشاره به این واقعیت دارد که M2-9 یک سحابی سیاره ای (سیاره نما) است. پوسته های گازی برافروخته و رو به گسترش که به روشنی در این تصویر می بینید نمایانگر گام های پایانی زندگی یک ستاره ی پیر با جرم کم تا میانگینند. این ستاره لایه های بیرونی‌اش را پس زده و اکنون هسته اش که برهنه شده دارد این لایه ها را روشن می کند، فرآیندی که به نمایشی زیبا و دیدنی از نور انجامیده. ولی سحابی M2-9 تنها یک سحابی سیاره ای نیست، بلکه یک سحابی دوقطبی هم هست.

حرکت پیش‌رونده ی فواره های سحابی M2-9 در
مدت چند سال.
سحابی های سیاره ای معمولی "یک" ستاره در مرکزشان دارند ولی سحابی های دوقطبی دو ستاره در مرکز دارند که با هم یک سامانه ی دوتایی را ساخته اند. اخترشناسان پی برده اند که دو ستاره ی مرکز این سحابی تقریبا هم-جرم خورشیدند، ستاره ی کوچک تر با جرم ۰.۶ تا ۱.۰ برابر خورشید و همدمش ۱.۰ تا ۱.۴ برابر جرم خورشید. ستاره ی بزرگ تر دارد به پایان زندگی‌اش نزدیک می شود و چندیست که لایه های بیرونی‌اش را به فضا پس زده، در حالی که همدمش گام های بیشتری از زندگی‌ اش را گذرانده و به یک کوتوله ی سفید تبدیل شده است.

شکل ویژه ی بال های این پروانه به احتمال بسیار در اثر چرخش دو ستاره ی مرکزی به گِرد یکدیگر پدید آمده است. باور بر اینست که کوتوله ی سفید دارد به گرد همدمش می چرخد و از همین رو گازهایی که از ستاره ی رو به مرگ پس زده شده به جای این که به شکل یک کره ی یکنواخت گسترده شود، به درون دو لَپ کشیده می شود. ولی اخترشناسان هنوز هم بر سر این که آیا همه ی سحابی های دوقطبی توسط ستاره های دوتایی پدید آمده اند یا نه توافق ندارند. در همین حال، بال های این سحابی همچنان در حال گسترشَند و اخترشناسان با اندازه گیری نرخ این گسترش به این نتیجه رسیده اند که تنها ۱۲۰۰ سال از عمر آن می گذرد.

درون بال ها، دو لکه ی آبی فام کم نور را می بینیم که مانند رگ هایی به طور افقی از دو ستاره ی مرکزی رو به بیرون کشیده شدند. اگرچه ممکن است این دو لکه در همسنجی با رنگ های رنگین کمانی سحابی، کم سو و ناچیز به نظر برسند ولی در واقع آن ها همان دو فواره ی پرانرژی و خشنی هستند که دارند با سرعت هایی بیش از ۱ میلیون کیلومتر بر ساعت از مرکز به فضا می جهند. این پدیده نیز از دستاوردهای سامانه ی دوتایی مرکز سحابی است. این فواره ها به آرامی جهت گیری خود را تغییر می دهند و همچنان که توسط گرانش سامانه ی دوتایی کشیده می شوند، درون لَپ ها حرکتی پیش‌رونده (تقدیمی) انجام می دهند [تصویر پویای (gif) روبرو را ببینید].

دو ستاره ی مرکزی این سحابی تقریبا هر ۱۰۰ سال یک بار به گرد یکدیگر می چرخند. این چرخش نه تنها بال های پروانه و دو فواره را پدید آورده، بلکه به کوتوله ی سفید اجازه داده تا گازهای همدم بزرگ ترَش را بکِشد و یک قرص بزرگ از مواد به گستردگی‌ ۱۵ برابر مدار پلوتو پیرامون دو ستاره پدید آورد! این قرص با وجود بزرگی باورنکردنی‌اش، باز هم کوچک تر از آنست که در این تصویر هابل دیده شود.

سحابی M2-9 با فاصله ی ۴۲۰۰ سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی ماراَفسای جای دارد.

تلسکوپ هابل در گذشته با کمک دوربین میدان گسترده ی سیاره ای شماره ۲ی خود (WFPC2) عکس دیگری از سحابی M2-9 گرفته بود که در سال ۱۹۹۷ منتشر شد. این نگارش داده های تازه تری را در بر دارد که با کمک دستگاه طیف نگار تصویربرداری تلسکوپ فضایی هابل (STIS) گرد آمده.

نگارشی از این تصویر توسط جودی اشمیت وارد رقابت های پردازش تصویر گنج های پنهان هابل شده.


واژه نامه:
NASA - ESA - Hubble Space Telescope - Twin Jet Nebula - nebula - star - lobe - PN M2-9 - Rudolph Minkowski - planetary nebula - core - bipolar nebula - binary star system - Sun - white dwarf - rainbow - jet - precess - butterfly - Pluto - Wide Field Planetary Camera 2 - Space Telescope Imaging Spectrograph - STIS - Hubble’s Hidden Treasures - Judy Schmidt

منبع: spacetelescope

یادگار رنگین یک ستاره مُرده

این تصویر در اندازه ی بسیار بزرگ تر (۲.۴ مگ)
پَسمانده ی ابرنواختر "کشتیدُم آ" یا Puppis A که در پی انفجار یک ستاره ی بزرگ پدید آمده، در فاصله ی ۷۰۰۰ سال نوری از ما در حال گستردن و پخش شدن در محیط میان ستاره ای است.
در این فاصله، پهنای این چشم انداز تلسکوپی رنگارنگ که از همگذاری داده های تصویری پهن-باند و باریک-باند درست شده، به حدود ۶۰ سال نوری می رسد.
این پسمانده یا پَسمان ابرنواختر با گسترش یافتن در محیط انبوه و غیریکنواخت پیرامونش و برخورد به توده های گازی، اتم های محیط را برانگیخته کرده و به تابش در رنگ های گوناگون واداشته. رشته های برافروخته ی سبز-آبی که در این چشم انداز می بینید، اتم های اکسیژن را نشان می دهند و توده های سرخ فام هم نشانگر هیدروژن و نیتروژنند.
نور خود ابرنواختر کشتیدم آ که در اثر رُمبش هسته ی یک ستاره ی بزرگ و پرجرم رخ داده بود، در حدود ۳۷۰۰ سال پیش به زمین رسید ولی پَسمانش هنوز در سرتاسر طیف الکترومغناطیسی می درخشد و اکنون یکی از نیرومندترین چشمه های پرتو X در آسمان است.
ما در واقع پسمان ابرنواختر کشتیدم آ را از پشت پرتوهای یک پَسمان نزدیک تر ولی کهن تر می بینیم: پسمان ابرنواختر بادبان که نزدیک صفحه ی شلوغ کهکشان راه شیری جای دارد.


واژه نامه:
Puppis A - star - supernova remnant - broadband - narrowband - oxygen - atom - Hydrogen - nitrogen - supernova - core - Earth - Vela supernova remnant - plane - Milky Way galaxy - electromagnetic spectrum - X-ray

منبع: apod.nasa.gov

حباب های گاز داغ در دل ابرهای سرد

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
در این تصویر تازه ی تلسکوپ فضایی هرشلِ سازمان فضایی اروپا (ESA) که قلب زیبای یک ابر غول پیکر و چگال کیهانی به نام "تکشاخ آر۲" در صورت فلکی تک شاخ را نشان می دهد، پرتوهای درخشان و پرانرژی نور را می بینیم که در میان رشته های ظریف و پیچیده ی گازی موج می زنند. این ابر چیزی در حدود ۲۷۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و انباشته از ستارگان نوزاد داغ است.

در مرکز درخشان این ناحیه چندین "حباب" داغ از هیدروژن یونیده پدید آمده که دستاورد ستارگان نوزادند: گازهایی که از تابش ستارگان، تا دماهایی نزدیک به ۱۰ هزار درجه ی سانتیگراد گرما گرفته اند به سرعت رو به بیرون گسترش یافته و حباب هایی می سازند که باد شده و دَم به دم بزرگ تر می شوند. 

همین فرآیند به شکل گیری حفره هایی حباب-مانند در دل ابر بزرگ تکشاخ آر۲ انجامیده که به نام "مناطق اچ دو" یا H II شناخته می شوند و ابر تکشاخ آر۲ چهار تا از آن ها را دارد که با هم در مه آبی-سفید و درخشان مرکزی جای گرفته اند: یکی درست در مرکز، دو تا که مانند بال های یک پروانه رو به بالا-چپ و پایین-راست کشیده شده اند، و یکی هم درست بالای مرکز. بر پایه ی بررسی تلسکوپ هرشل، این حباب ها در مدت زمانی میان ۱۰۰ هزار تا ۳۵۰ هزار سال رشد کرده و به این اندازه گسترده شده اند.

این چهار حباب با چهار ستاره ی داغ و درخشان رده ی B در ارتباطند (هر حباب با یک ستاره). این ستارگان به دلیل دمای شدیدشان، معمولا به رنگی آبی می درخشند و هر کدام می توانند جرمی چندین برابر خورشید داشته باشند.

اخترشناسان دریافته اند که حباب های داغ تکشاخ آر۲ در پوششی از ابرهای گسترده ی گاز سرد و چگال جای دارند که رشته هایی که در سرتاسر تصویر گسترده شده، آن را در میان گرفته. درست بر خلاف گازهای داغ درون حباب ها، دمای این ابرها می تواند کمتر از ۲۶۰- درجه ی سانتیگراد باشد، یعنی اندکی بالاتر از صفر مطلق.

این دسته منطقه ی H II یکی از مواردی بود که در برنامه ی پیمایش تصویربرداری تلسکوپ هرشل از اجرام ستاره ای جوان OB، (برنامه ی HOBYS) مورد بررسی قرار گرفت. این تصویر از همگذاری چندین نمای هرشل درست شده که با دوربین های PACS و SPIRE گرفته شده اند و سپس برای نمایان کردن جزییات چشمگیر انبوه رشته های ابر، پردازش شده است.

در همین زمینه ببینید: * شاهکار نقاش کیهانی   

واژه نامه:
ESA - Herschel space observatory - Mon R2 - star - bubble - ionised - hydrogen - HII region - butterfly - B-type - Sun - absolute zero - HOBYS - PACS - SPIRE - filament

منبع: ESA

ماهواره بزرگ کهکشان راه شیری

همین تصویر در اندازه ی بزرگ تر
فردیناند ماژلان، دریانورد پرتغالی سده ی ۱۶ میلادی و افرادش به هنگام سفر دریاییشان که نخستین گردش انسان به دور کره ی زمین بود، فرصت زیادی برای تماشا و بررسی آسمان نیمکره ی جنوبی داشتند. از همین رو نام وی بر روی دو جرم ابر-مانندی گذاشته شد که آسمان‌دوستان نیمکره ی جنوبی به آسانی می توانند آن ها را ببینند: ابرهای ماژلان. امروزه می دانیم که این ابرها کهکشان های ماهواره ای کهکشان بزرگ مارپیچی خودمان، راه شیری‌اند.
در این تصویر که به گونه ای چشمگیر، ژرف (با نوردهی بلند) و رنگین است، ابر بزرگ ماژلان یا LMC را می بینید که با فاصله ی حدود ۱۶۰ هزار سال نوری از زمین، در صورت فلکی زرین ماهی جای دارد.
این ابر با پهنای نزدیک به ۱۵۰۰۰ سال نوری، بزرگ ترین ماهواره ی کهکشان راه شیری، و منزلگاه نزدیک ترین ابرنواختر روزگار نوین است: ابرنواختر SN ۱۹۸۷A.
لکه ی روشن و آشکاری که زیر مرکز ابر دیده می شود، "زرین ماهی ۳۰" نام دارد که به عنوان سحابی شکوهمند "رتیل" نیز شناخته می‌شود و یک منطقه ی غول پیکر ستاره زایی با پهنای حدود ۱۰۰۰ سال نوریست.

واژه نامه:
Large Cloud of Magellan - navigator - Ferdinand Magellan - circumnavigation - planet - Earth - southern hemisphere - Clouds of Magellan - satellite galaxy - constellation Dorado - LMC - Milky Way - supernova - SN 1987A - 30 Doradus - Tarantula Nebula - star-forming region .

منبع: apod.nasa.gov

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه