کهکشانی همسان با کهکشان راه شیری خودمان

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
کهکشان مارپیچی بزرگ و زیبای NGC ۷۳۳۱ اغلب به عنوان همسان راه شیری خودمان معرفی می شود. این کهکشان که با حدود ۵۰ میلیون سال نوری فاصله، در صورت فلکی شمالی اسب بزرگ (اسب بالدار، فرس اعظم) جای دارد، نخست یک سحابی مارپیچی تشخیص داده شده بود و در حقیقت یکی از کهکشان های پرنوریست که در فهرست پرآوازه ی سده ی ۱۸ شارل مسیه گنجانده "نشده" است.
از آنجا که صفحه ی این کهکشان نسبت به خط دید ما کج است، نوردهی های درازمدت تلسکوپی اغلب به ثبت تصویری از آن می انجامد که حس ژرفا و عمق بسیار نیرومندی در بیننده بر می انگیزد. در این تصویر واضح که با یک تلسکوپ کوچک گرفته شده، به دلیل وجود کهکشان هایی که فراسوی این جزیره ی باشکوه کیهانی قرار گرفته اند، این پدیده بیشتر احساس می شود.
پرنورترین کهکشان های پس زمینه حدود یک دهم اندازه ی ظاهری NGC ۷۳۳۱ را دارند و از همین رو تقریبا ده برابر دورتر از آن جای گرفته اند و نزدیک دیده شدن آن ها به NGC ۷۳۳۱ در آسمان، کاملا اتفاقی است.
این عکس از لابلای ابرهای گرد و خاکی که بر فراز صفحه ی کهکشان راه شیری شناورند گرفته شده و گروه کهکشانی که در آن دیده می شود به نام گروه زبان آهوی کوهی (Deer Lick Group) نیز شناخته می شود.

واژه نامه:
spiral galaxy - NGC 7331 - Milky Way - constellation Pegasus - spiral nebula - Charles Messier - galaxy - island universe - plane - Deer Lick Group

منبع: apod.nasa.gov

نمای ترسناک یک پرتگاه روی دنباله دار فضاپیمای روزتا

پرتگاه های 67-P/چوریموف-گراسیمنکو: یک بریده ی پرداخته
و بهینه سازی شده از یکی از تصاویر دوربین ناوبری فضاپیمای
روزتا. تصویر بزرگ تر
* هیچ یک از عکس های فضایی تاکنون چنین هیبتی نداشته اند.

استوارت اتکینسون، جادوگر پردازش تصاویر، یکی از فریبنده ترین نماهایی که تاکنون از دنباله دار 67-P/چوریموف-گراسیمنکو گرفته شده را بزرگنمایی کرد تا پادسانی (کنتراست) میان تاریک و روشن ها، صافی و ناهمواری ها، خطوط مرزی و دیواره هایی که به گونه ای ترسناک عمودی هستند را آشکار نماید.

تصویر اصلی که آن را پایین مطلب می بینید، یک تصویر چهار تکه است که از پیوند عکس های گرفته شده توسط دوربین ناوبری فضاپیمای روزتا درست شده. روزتا این نماها را در روز ۱۰ دسامبر از فاصله ی ۲۰.۱ کیلومتری مرکز دنباله دار ۶۷پی گرفته بود.

وضوح این تصویر ۱.۷۱ متر در هر پیکسل، و پهنای هر یک از نماهای ۱۰۲۴ در ۱۰۲۴ که آن را ساخته اند هم ۱.۷۵ کیلومتر است. اندکی از کناره های این تصویر موزاییکی بریده شده به گونه ای که پهنای ۲.۹ در ۲.۶ کیلومتر را نشان می دهد.

برای آگاهی بیشتر درباره ی این تصویر می توانید به وبلاگ روزتا سر بزنید. شاهکارهای دیگری از استوارت را هم می توانید در توییتر و تارنمای وی (Cumbrian Sky) ببینید.
یک موزاییک چهارتکه که دوربین ناوکم روزتا در روز ۱۰ دسامبر از فاصله ی ۲۰.۱ کیلومتری از دنباله دار ۶۷پی گرفت. تصویر بزرگ تر
واژه نامه:
Stuart Atkinson - Comet 67P/Churyumov-Gerasimenko - contrast - cliff - Rosetta - navigation camera - Cumbrian Sky - navcam

منبع: universetoday

نخستین مورد شناسایی متان روی سیاره سرخ: چیزی در هوای بهرام "متان" پخش می کند!

* خودروی کنجکاوی ناسا افزایشی ده برابری را در میزان متان  -که یک ماده ی آلی است- در جو پیرامونش احساس کرده. این خودرو همچنین در یک نمونه از پودر سنگی که توسط آزمایشگاه حفاری خود به دست آورده بود نیز مواد آلی دیگری یافته است.
این تصویر راه های ممکن برای افزوده شدن متان به هوای بهرام (چشمه ها) و ناپدید شدن آن در هوای بهرام (چاهک ها) را نشان می دهد. خودروی کنجکاوی ناسا افت و خیزهایی را در چگالی متان در هوای بهرام شناسایی کرده است که می تواند نشانگر رخ دادن هر دوی این گونه فعالیت ها روی بهرام امروزی باشد. تصویر بزرگ تر
سوشیل آتریا از دانشگاه میشیگان در آن آربور می گوید: «این افزایش موقت متان - که ناگهان بالا رفت و سپس به جای نخست برگشت- به ما می گوید که گونه ای چشمه ی (منبع) نسبتا موضعی در آن جا وجود دارد.» آتریا که یکی از اعضای گروه علمی خودروی کنجکاویست می افزاید: «چندین چشمه ی احتمالی - زیستی یا غیرزیستی می توان برای این افزایش ناگهانی برشمرد، مانند برهم کنش آب و سنگ.»

پژوهشگران در مدت ۲۰ ماه، ده ها بار با بهره از یکی از آزمایشگاه های کنجکاوی به نام دستگاه "آزمایش نمونه ها روی بهرام" (سام، SAM) متان را در هوای سیاره ی بهرام (مریخ) بو کشیده اند. در دو ماه از این بیست ماه، اواخر ۲۰۱۳ و اوایل ۲۰۱۴، میانگین متان سنجیده شده در چهار بار سنجش برابر با هفت در میلیارد بود. پیش و پس از آن، میانگین متان تنها یک دهم این مقدار بود.

کنجکاوی همچنین مواد شیمیایی آلی دیگری را نیز در پودری که از سوراخ کردن یک سنگ به نام کامبرلند به دست آورده بود شناسایی کرده که نخستین مورد شناسایی قطعی مواد آلی در مواد سطحی سیاره ی سرخ به شمار می آید. این مواد آلی بهرامی یا روی خود این سیاره شکل گرفته یا می تواند توسط شهاب سنگ ها به آن جا آورده شده باشد.

مولکول های آلی که مولکول هایی تشکیل شده از کربن و معمولا هیدروژنند، بلوک های ساختمانی شیمیایی موجودات زنده اند، هر چند که می توانند بدون موجود زنده هم وجود داشته باشند. یافته های کنجکاوی از بررسی نمونه های هوا و پودر سنگ نشان نمی دادند که آیا بهرام در گذشته زیستگاه موجودات زنده ی ذره بینی بوده یا نبوده، ولی درباره ی فعالیت شیمیایی کنونی بهرام و شرایط مناسب زندگی در روزگار باستان آن آگاهی هایی به ما می دهند.

جان گراتزینگر، دانشمند پروژه ی کنجکاوی در بنیاد فناوری کالیفرنیا در پاسادنا می گوید: «ما به کار روی معماهایی که در این یافته ها هست دامه می دهیم. آیا می توانیم به چیزهای بیشتری درباره ی شیمی پویایی که باعث چنین افت و خیزهایی در مقدار متان جو سیاره می شود پی ببریم؟ آیا می توانیم سنگ های هدفی را برگزینیم که مواد آلی شناسایی پذیری را در خود حفظ کرده باشند؟»

پژوهشگران چندین ماه تلاش کردند تا این را تعیین کنند که مواد آلی دیده شده در نمونه ی کامبرلند به راستی از خود سیاره ی سرخ بوده یا نه. آزمایشگاه سام کنجکاوی در چندین نمونه سنگ مقدار ساختار کربنی آلی را شناسایی کرده که در واقع از زمین به درون کنجکاوی منتقل شده بودند. هرچند آزمایش ها و بررسی های دامنه دار و گسترده ما را از شناسایی مواد آلی خود بهرام مطمئن ساخت.

نخستین شناسایی قطعی مواد شیمیایی آلی در کانی-
های سطح بهرام در پی بررسی هایی روی داد که
خودروی کنجکاوی بر روی نمونه ی پودر سنگی
که با سوراخ کردن گِلسنگ کامبرلند از آن بیرون
کشیده بود انجام داد. تصویر بزرگ تر
تعیین این که چه ماده ی آلی بهرامی ویژه ای در سنگ است با وجود کانی های پرکُلرات در خاک و سنگ های بهرام کار پیچیده ای است. پرکلرات ها به هنگام گرم شدن درون دستگاه SAM به ساختارهایی از ترکیب های آلی تبدیل می شوند، از همین رو شناسایی مواد آلی بهرامی در سنگ نامشخص می ماند.

دانشمند همکار پروژه ی کنجکاوی، راجر سامنز از بنیاد فناوری ماساچوست در کمبریج می گوید: «این مورد که نخستین تایید وجود کربن آلی در یک سنگ روی بهرام است، نویدبخش چیزهای بسیاریست. مواد آلی از آن رو اهمیت دارند که می توانند برای ما درباره ی مسیری که برای شکل گیری و حفظ شدن پیموده اند بگویند. همچنین می تواند درباره ی تفاوت های زمین-بهرام و این که آیا محیط های ویژه ای که سنگ های رسوبی دهانه ی گیل نشان می دهند، کمابیش برای گرد آمدن مواد آلی مناسب بوده اند یا نه به ما آگاهی بدهد. اکنون چالش ما یافتن سنگ های دیگری روی کوه شارپ است که شاید ساختارهای آلی متفاوت و گسترده تری را در بر داشته باشند.»

همچنین در گزارش پژوهشگران آمده که آنچه کنجکاوی از آب های بهرام که از بیش از سه میلیارد سال پیش درون کانی های بستر دریاچه در سنگ کامبرلند به دام افتاده چشیده نشانگر آنست که این سیاره مقدار بسیاری از آب های خود را پیش از شکل گیری بستر دریاچه از دست داده بوده و این دسترفتِ مقادیر بسیارِ آب پس از آن هم ادامه داشته است.

دستگاه سام ایزوتوپ های هیدروژن را از مولکول های آبی که میلیاردها سال در دل یک نمونه ی سنگ به دام افتاده بود و با گرم شدن آن توسط سام آزاد شد بررسی کرد، که به آگاهی هایی درباره ی تاریخ آب های بهرام انجامید. نسبت ایزوتوپ سنگین هیدروژن (دوتریوم) به ایزوتوپ معمولی و فراوان ترِ هیدروژن می تواند شناسه ای برای مقایسه میان گام های گوناگون تاریخ یک سیاره فراهم کند.

پل ماهافی، سربازرس دستگاه سام در مرکز پروازهای فضایی گودارد ناسا در گرین بلت مریلند می گوید: «این به راستی جالب است که سنجش های ما از گازهایی که کنجکاوی از سنگ های بهرام بیرون کشیده می تواند درباره ی دسترفت آب های این سیاره برایمان بگوید.» ماهافی نویسنده ی اصلی یک گزارش است که در شماره ی این هفته ی نشریه ی ساینس منتشر شده.

نسبت دوتریوم به هیدروژن تغییر کرده زیرا هیدروژن از دوتریوم سبک تر است و در نتیجه بسیار آسان تر از آن از جو بالایی بهرام می گریزد. اگر پژوهشگران بخواهند به گذشته برگردند و ببینند نسبت دوتریوم-هیدروژن در آب های بهرام چگونه با گذشت زمان تغییر کرده می توانند به این نسبت در آب های درون جو کنونی بهرام و آب هایی که در دوره های گوناگون تاریخ این سیاره در سنگ های آن به دام افتاده نگاه کنند.

شهاب سنگ های بهرامی که روی زمین یافته شده اند نیز آگاهی هایی به ما می دهند، ولی به طور ناقص. [زیرا] سن هیچ یک از شهاب سنگ بهرامیِ شناخته شده حتی نزدیک به سن سنگ هایی که روی خود بهرام بررسی شده نیست. بر پایه ی سنجش های کنجکاوی، زمان شکل گیری سنگ هایی که بررسی کرده به حدود ۳.۹ تا ۴.۶ میلیارد سال پیش می رسد.

نسبتی که کنجکاوی در نمونه سنگ کامبرلند یافت حدود یک دوم این نسبت در بخار آبیست که در جو امروز بهرام یافته می شود؛ چیزی که نشان می دهد بیشتر دسترفت آب های سیاره از زمان شکل گیری آن سنگ رخ داده. گرچه این نسبت حدود سه برابر بالاتر از نسبت ذخیره ی آغازین آب بهرام است (بر پایه ی این پنداشت که ذخیره ی آغازین آب های بهرام دارای نسبتی برابر با نسبت اقیانوس های زمین بوده). این نشان می دهد که بهرام بیشتر آب های آغازینش را پیش از شکل گیری سنگ کامبرلند از دست داده بوده.

در همین زمینه: * خودروی کنجکاوی بر بستر یک دریاچه باستانی فرود آمده    

واژه نامه:
NASA - Mars - Curiosity rover - methane - organic molecule - Sushil Atreya - Sample Analysis at Mars - SAM - Cumberland - meteorite - carbon - hydrogen - John Grotzinger - Earth - perchlorate - Roger Summons - Gale Crater - sedimentary rock - Mount Sharp - lakebed - planet - isotope - water molecule - deuterium - Paul Mahaffy - Goddard Space Flight Center - Science

منبع: nasa

گوی آتشین بر فراز کوه های چین

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
این آسمانی به یاد ماندنی بود.
چند شب پیش، به هنگام تماشای بارش شهابی دوپیکری (جوزایی)، یک آتشگوی درخشان بر فراز چشم انداز زیبای کوه بالانگ چین دیده و به تصویر کشیده شد.
در پیش زمینه ی تصویر، دریایی از ابرهای روشن را می بینیم که در میان ستیغ کوه های تیره شناورند. در پس زمین هم صورت فلکی شکارگر (شکارچی، جبار) به روشنی می درخشد، با سه ستاره ی آشنای کمربند شکارگر که نزدیک بالا، سمت راست چارچوب دیده می شوند. شباهنگ (شِعرای یمانی)، پرنورترین ستاره ی آسمان شبانه ی سیاره ی زمین هم نزدیک مرکز عکس دیده می شود.
شهاب آتشگوی درخشان که تنها کسری از ثانیه روشن بود در پایین، سمت راست چارچوب به چشم می خورد. چیزی که این گوی آتشین را پدید آورد سنگریزه ای بود که از یک جرم سیارک-مانندِ خورشید-گَرد به نام فایتون ۳۲۰۰ جدا شده و با ورود به جو نگهبان زمین، سوخت و پیش از رسیدن به سطح زمین از بین رفت.

تصویر دیگری از بارش دوپیکری امسال: * سه شهاب همزمان در آسمان ایران

واژه نامه:
Geminids meteor shower - fireball - Mt. Balang - constellation of Orion - star - Orion's belt - Sirius - Earth - Sun - asteroid - 3200 Phaethon

منبع: apod.nasa.gov

تپه های شنی تیتان توسط بادهایی بسیار سریع پدید آمده اند

* هر بار که فضاپیمای کاسینی به کاوش و بررسی محیط زیر جو فشرده ی تیتان، بزرگ ترین ماه سیاره ی کیوان (زحل) می پردازد دانشمندان را با شگفتی تازه ای روبرو می کند. برای نمونه، تپه های بزرگ شنی را ببینید که جهت گیری‌شان خلاف جهت بادهای معمول و سبک خاوری-باختری تیتان است. ولی چرا؟

جو نارنجی فام تیتان به اندازه ای چگال و غلیظ
است که سطح آن‌را تقریبا به طور کامل از چشم
ما پنهان کرده. تصویر بزرگ تر
این پرسش در این نوشته هم مطرح شده بود: * تپه های شنی تیتان

به گفته ی پژوهشگران این جهتگیری وارونه ی تپه ها به هنگام دو وارونگی کمیاب که در مدت یک سال کیوانی ( هم ارز ۳۰ سال زمین) در جهت بادهای سیاره رخ می دهد ایجاد می شود. تنها در این دو زمان است که بادهایی به اندازه ی کافی نیرومند که بتوانند چنین تپه هایی پدید آورند بر تیتان می وزد [و چون جهت این بادها خلاف جهت بادهای معمول تیتان است، تپه های شنی هم جهتی وارونه می یابند- م].

پژوهشگران برای شبیه سازی چیزی که در سطح تیتان رخ می دهد یکی از تونل های باد قدیمی ناسا را به کار بردند تا تاثیر باد بر روی دانه های شن و ماسه را ببینند. (آنان درست نمی دانند چه نوع شن و ماسه ای روی تیتان هست، از همین رو ۲۳ گونه ی مختلف را آزمودند تا چیزی که فکر می کردند بهترین شبیه سازی است، یعنی ذرات کوچک هیدروکربن با حدود ۱/۳ چگالی ذرات زمینی انجام شود.)

پس از دو سال کار بر روی مدل ها -جدا از شش سال کار نوسازی تونل ها- این گروه نتیجه گرفتند که باد می بایست با سرعتی ۵۰% سریع تر از آنچه گمان می رفت بوَزد تا بتواند شن ها را جابجا کند.

دِوون بِر، از استادان بخش دانش زمین و سیاره ای دانشگاه ناکسویل تنسی که رهبری این پژوهش را بر عهده داشت می گوید: «جای شگفتی بود که تیتان دارای ذراتی به اندازه ی دانه های شن - که هنوز خاستگاهشان را نمی شناسیم- و همچنین بادهایی به اندازه ی کافی نیرومند که بتواند این ذرات را جابجا کند است. ما تا پیش از دیدن این تصاویر فکر می کردیم بادهای تیتان ملایم تر از آنند که بتوانند چنین جابجایی هایی را انجام دهند.»

بادهای تیتان زمانی وارونه می شوند که خورشید به بالای استوای آن می رسد و بر جو فشرده ی آن تاثیر می گذارد. و اثرشان به راستی هم نیرومند است، به گونه ای که به پدید آمدن تپه های شنی به بلندی صدها متر و پهنای صدها کیلومتر می انجامد.

این بادها برای انجام چنین کاری نمی توانند سرعتی کمتر از ۱.۴ متر بر ثانیه داشته باشند. این سرعت شاید به نظر ما کم بیاید ولی به یاد داشته باشید که هوای تیتان بسیار چگال و غلطظ است: فشار آن در سطح حدود ۱۲ برابر فشار هوای زمین روی سطح است.

دستاوردهای این پژوهش را در شماره ی کنونی نشریه ی نیچر بخوانید.
عکس هایی که کاسینی در سال ۲۰۰۶ از تلماسه های تیتان گرفت. تصویر بزرگ تر
تپه های شنی تیتان از چشم رادار کاسینی (بالا) که همانند تپه های شن نامیبیا روی زمین (پایین) به نظر می آیند. چیزهایی که در نمای بالایی مانند ابر دیده می شوند در واقع ویژگی های مکان‌نگاشتی هستند. تصویر کمی بزرگ تر

واژه نامه:
Titan - Saturn - moon - Cassini spacecraft - dune - NASA - wind tunnel - hydrocarbon - Earth - Devon Burr - Sun - Nature - sand dune - topographic feature

منبع: universetoday

قلب خالی آسمان

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
ستارگان چگونه ساخته می شوند؟
عکس های منطقه ی ستاره زایی W5، مانند همین تصویری که اینجا می بینید و توسط ماهواره ی کاوشگر نقشه بردار فروسرخ میدان گسترده ی ناسا (وایز، WISE) در طیف فروسرخ گرفته شده، به روشنی نشانگر آنند که ستارگان پرجرم نزدیک مرکز حفره های خالی پیرتر از ستارگان نزدیک لبه های آنند. یک دلیل احتمالی می تواند این باشد که در واقع همین ستارگان پیرتری که در میانه ی حفره اند موجب آغاز فرآیند شکل گیری ستارگان جوان تر در لبه ها شده اند. 
این روند ستاره زایی زمانی به راه می افتد که جریان رو به بیرون گاز داغ از ستارگان مرکزی، گاز سردتر بیرونی را فشرده و در نقاطی از آن توده های چگالی پدید می آورد. چگالی این توده ها به اندازه ی کافی هست که در اثر گرانش فشرده تر شده و تبدیل به ستاره شوند. (ویدیوی پایین را ببینید)
در این نمای فروسرخ که به طور علمی رنگ آمیزی شده، ستون هایی تماشایی را می بینیم که به آرامی در حال تبخیر و ناپدید شدن توسط برونریزی گاز داغ، و آشکار کردن سرنخ های دیدارپذیر بیشتر هستند.
W5 به نام IC ۱۸۴۸ نیز خوانده می شود، و به همراه IC ۱۸۰۵، یک منطقه ی چندگانه ی ستاره زایی را تشکیل می دهند که به نام سحابی های قلب و روح شناخته شده اند.
بخشی از W5 که در این تصویر دیده می شود، حدود ۲۰۰۰ سال نوری گستردگی دارد و سرشار از ستون های ستاره زاییست. فاصله ی W5 از ما حدود ۶۵۰۰ سال نوری بوده و آن را می توان در صورت فلکی ذات الکرسی (خداوند اورنگ) مشاهده کرد.

واژه نامه:
W5 - star forming region - infrared - NASA - Wide Field Infrared Survey Explorer - WISE - star - star formation - IC 1848 - IC 1805 - Heart Nebula - Soul Nebula - constellation of Cassiopeia

منبع: apod.nasa.gov

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه