نمای گسترده و ژرف "چشم گربه"

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
سحابی چشم گربه (NGC ۶۵۴۳) در فاصله ی ۳۰۰۰ سال نوری زمین، یکی از شناخته شده ترین سحابی های سیاره ای (سیاره‌نما) در آسمان است.
در این تصویر زاویه-باز گسترده و چشمگیر، بخش آشناتر و بیشتر دیده شده ی سحابی را در مرکز آن می بینیم. ولی این چشم انداز از پیوند چندین نما با نوردهی های کوتاه و بلند درست شده به گونه ای که هاله ی بیرونی و بی‌اندازه کم نور آن را نیز نمایان کرده است. گستردگی این هاله ی کم نور حدود ۵ سال نوریست.
سحابی های سیاره ای مدت هاست که به عنوان اجرامی که در واپسین گام زندگی یک ستاره ی خورشیدسان پدید می آیند شناخته شده اند. ولی به تازگی شماری سحابی سیاره ای با چنین هاله هایی یافته شده که گویا از موادی درست شده اند که در دوره های زودتری از زندگی ستاره از آن پس زده شده اند.
با آن که گمان می رود سحابی های سیاره ای حدود ۱۰ هزار سال عمر کنند، ولی سن بخش های رشته ای و بیرونی هاله ی سحابی چشم گربه میان ۵۰ هزار تا ۹۰ هزار سال برآورد شده.
در سمت چپ، حدود ۵۰ میلیون سال نوری دورتر از این چشم بی‌خواب، یک کهکشان مارپیچی به نام NGC ۶۵۵۲ را می بینیم.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Cat's Eye Nebula - NGC 6543 - planetary nebula - nebula - halo - sun-like - star - spiral galaxy - NGC 6552

منبع: apod.nasa.gov

بهترین عکس‌های فضاپیمای نیوهورایزنز از پلوتو را یکجا ببینید

اندازه بسیار بزرگتر
(۹ مگابایت)
* این پرجزییات ترین نمایی است که تا سال های سال از سطح پلوتو خواهید دید. 

این تصویر موزاییکی و ویدیوی آن نواری از سطح نیمکره ای از پلوتو را نشان می دهد که در روز ۱۴ ژوییه ی ۲۰۱۵ رو به فضاپیمای نیوهورایزنز بود، و همه ی باکیفیت ترین عکس هایی که توسط این کاوشگر ناسا گرفته شده را یکجا در بر دارد. (برای دیدن بهترین جزییات، آن را بزرگنمایی کنید.) این موزاییک با وضوحی نزدیک به ۸۰ متر بر پیکسل، به دانشمندان نیوهورایزنز و مردم بهترین شانس را برای دیدن و بررسی جزییات ظریف سطح های گوناگون روی پلوتو، و شناسایی فرآیندهایی که آن ها را پدید آورده می دهد.

آلن استرن، سربازرس نیوهورایزنز از بنیاد پژوهشی جنوب باختر در بولدر کلرادو می گوید: «این عکس بیننده را به سوی خود می کشد؛ [عکسیست] که مرا وا می دارد که خواهان فرستادن یک کاوشگر دیگر به سوی پلوتو شوم و چنین عکس های پروضوحی را از سرتاسر سطحش بگیرم.»

این چشم انداز از "لبه ی" پلوتو در بالای نوار، تا نزدیک "خط پایانگر" (مرز روز و شب) در جنوب خاوری نیمکره ای که رو به پلوتو بود ادامه می یابد. پهنای نوار لبه ی شمالی تا لبه ی جنوبی میان ۹۰ کیلومتر و ۷۵ کیلومتر تغییر می کند. چشم انداز در راستای نوار بسیار تغییر می کند: در لبه ی شمالی، دیدگاه دوربین نسبت به سطح افقی است، ولی در جنوب، عمود بر سطح و راست رو به پایین است.

این ویدیو، موزاییک را از بالا تا پایین در بر دارد و نماهای تازه ای از چشم اندازهای گوناگون سطح نشان می دهد. ویدیو از بلندی های تپه ای و دهانه دار در بالا آغاز می شود، و با گذشتن از روی شیارهای همراستای سطح دست‌انداز، کوهستان های آشفته و زمخت، دشت های سلولی (خانه خانه)، مناطق به شدت چاله‌داری از یخ نیتروژن فرازَنده (تصعیدشونده)، ناحیه هایی با لایه ی نازک یخ نیتروژن که پستی و بلندی های زیرش را پوشانده، و کوهستان های تیره با چاله های ژرف به پایان می رسد.

نماهای به کار رفته در این موزاییک توسط دوربین شناسایی برد بلند نیوهورایزنز (لوری، LORRI)، از فاصله ی تقریبی ۱۵۸۵۰ کیلومتری، و حدود ۲۳ دقیقه پیش از رسیدن فضاپیما به نزدیک ترین فاصله ی پلوتو گرفته شده اند.

** ویدیوی زیر، نواری از سطح نیمکره ای که در روز ۱۴ ژوییه ی ۲۰۱۵ رو به نیوهورایزنز بود را نشان می دهد و همه ی پروضوح ترین عکس هایی که این کاوشگر ناسا از پلوتو گرفته را در بر دارد. توجه: ویدیو بی‌صدا است.

-------------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Pluto - hemisphere - New Horizons - NASA - Alan Stern - Southwest Research Institute - terminator - hummocky - ridge - washboard - cellular plain - pitted - sublimating - nitrogen ice - Long Range Reconnaissance Imager - LORRI -

منبع: nasa

سیاره سرخ روزگاری با سونامی در هم کوبیده شده بود

* گویا حدود ۳.۴ میلیارد سال پیش در پی برخورد دو سیارک به سیاره ی بهرام، سونامی هایی بزرگ تر از سونامی مرگبار سال ۲۰۰۴ اقیانوس هند، ساحل های اقیانوس این سیاره را در هم کوبیده بوده.
برخورد دو سیارک می توانسته باعث سونامی هاییی سهمگین روی سیاره ی بهرام شده باشد و خط های ساحلی آن را در ۳.۴ میلیارد سال پیش تغییر داده باشد. ناحیه های سرخ رنگ نشان دهنده ی پهنه‌ایست که در اثر سونامی نخست زیر آب رفته بود. منبع عکس
اگرچه سیاره ی بهرام (مریخ) امروزه دنیایی خشک و خاک آلود است، ولی شواهد فزاینده نشان می دهند روزگاری اقیانوسی بزرگ بر روی سطحش داشته.

ولی این چشم انداز آبناک کاملا هم روشن نیست. یکی از مشکلات، نبودِ یک خط ساحلی آشکار روی بهرام است- به نظر می رسد بلندی مرزهای چشمداشتی میان خشکی و دریای آن در راستای طول آن ها بسیار متفاوت است، چیزی که برای یک اقیانوس دایمی نمی تواند منطقی باشد.

اکنون آلبرتو فیرن از مرکز اخترزیست‌شناسی مادرید اسپانیا و همکارانش فکر می کنند که بخشی از پاسخ را یافته اند: خط های ساحلی این اقیانوس در اثر سونامی های (غرباله های*) سهمگینی که یخ و سنگ را در گستره ی پهناوری پخش کرد، بازسازی شده. فیرن می گوید: «سونامی ها یکی از فرآیندهایی بودند که خط های ساحلی را تغیییر دادند. ما در پژوهشمان نخستین شناسایی قطعی از امواج سونامی در بهرام را انجام دادیم.»

این دانشمندان به کمک دمانگار (تصویربردار گرمایی) فضاپیمای مارس اودیسه ی ناسا، مرز میان هامونه‌ی کم‌ارتفاع کریسی و بلندی‌های سرزمینه‌ی عربستان روی سیاره ی سرخ را بررسی کردند. آن ها جریان هایی از یخ و تخته سنگ را روی سربالایی ها شناسایی کردند که تا صدها کیلوتر روی بلندی ها کشیده شده. 

این جریان های یخ و سنگ نمی توانسته در اثر فرآیندهای گرانشی رخ داده باشد. به جای آن، دو سونامی جداگانه باعث آن ها شده بوده. سونامی قدیمی تر گسترش بیشتری داشت، و با بازگشت آب به دریا، تخته سنگ هایی به بزرگی چند متر را با خود جابجا کرد و با این کار، شیارهایی پشت سر خود پدید آورد. سونامی تازه تر که زمانی رخ داده بود که آب و هوای بهرام سردتر شده بود، گسترش کمتری داشته و پشت سر خود هم ته‌نشست های یخی به جای گذاشته.
یک سونامی انبوه غول آسایی از آب و یخ را از اقیانوس باستانی بهرام به درون خشکی راند. در این تصویر گرمایی، پسمانده های یخ زده ی سونامی به درازای ۲۵۰ کیلومتر تیره تر از سطح پیرامونشان دیده می شوند. منبع عکس
اقیانوس متروک
شبیه سازی ها نشان می دهند برخورد سیارک هایی با بزرگی کافی برای پدید آوردن دهانه های ۳۰ کیلومتری در فاصله ی زمانی میانگین ۲.۷ میلیون سال می توانسته باعث این دو فاجعه شده باشد. موج هایی که در اثر برخورد درست شده بودند در زمان رسیدن به ساحل، بلندایی به اندازه ی ۵۰ متر داشتند. بلندای امواجی که در پی زمین لرزه ی سال ۲۰۰۴ به جزیره ی سوماترای اندونزی کوبیده شدند به ۳۰ متر می رسید و با کشتن حدود ۱۸۵۰۰۰ نفر در منطقه ی اقیانوس هند، یکی ازمرگبارترین فاجعه های طبیعی تا به امروز را پدید آوردند.

تیلور پرون از بنیاد فناوری ماساچوست می گوید: «نکته ی چشمگیر اینست که هر چه به زمین‌شناسی سیاره ی بهرام با دقت بیشتری نگاه می کنیم، نشانه های بیشتر و بیشتری از وجود یک اقیانوس در گذشته ی آن می بینیم.» ولی شواهد سونامی ها هنوز قطعی نیستند، زیرا جریان هایی که در پشت سر آن ها پدید آمده بسیار بزرگ تر از ساختارهای هم ارز آن هاست که روی زمین دیده شده.

پرون می گوید: «این یک برداشت چالش برانگیز است، زیرا هیچ کس نمی داند خط های ساحلی یک اقیانوس که میلیاردها سال است خشک و برهوت شده باید چه شکلی باشند. اکنون نوبت بقیه ی پژوهندگان بهرام است که این را بررسی کرده و بیازمایند.»


------------------------
* غرباله: واژه ی فارسی بومی برای پدیده ی سونامی در استان بوشهر (منبع: ویکیپدیا)


--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Tsunami - Indian Ocean - Mars - asteroid - shoreline - Alberto Fairén - Centre for Astrobiology - thermal imaging - NASA - Mars Odyssey - Chryse Planitia - Arabia Terra - backchannel - deposit - Sumatra - earthquake - Taylor Perron - Massachusetts Institute of Technology - Earth - Scientific Reports

منبع: newscientist

گردن درخشان پلیکان

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
پشته ی گسیلشی (نشری) و نورافشانی که در این چشم انداز واضح و رنگین کیهانی می بینید به نام IC ۵۰۶۷ شناخته می شود. این پشته که خود بخشی از یک سحابی گسیلشی بزرگ تر، با پیکره ای آشنا به نام سحابی پلیکان است، حدود ۱۰ سال نوری گستردگی داشته و در خمیدگی سر و گردن پلیکان جای دارد.
در این نمای رنگ زیف (رنگ کاذب) برای نشان دادن تابش فراگیر خطوط گسیلشی باریک اتم های سحابی از همان رنگ هایی بهره گرفته شده که تلسکوپ فضایی هابل ناسا برای مناطق ستاره زایی به کار می برد.
پیکره های تیره و شگفت انگیزی که در این میدان دیدِ ۰.۵ درجه ای دیده می شود ابرهایی از گاز و غبار سرد هستند که در اثر برخورد بادها و پرتوهای ستارگان داغ و بزرگ پس زده و "تراشیده" شده اند. نمای نزدیک از برخی از این ابرهای تراش حورده، نشانه هایی آشکار از ستارگان نوزاد را در آن ها نشان می دهد.
خود سحابی پلیکان به نام IC ۵۰۷۰ نیز شناخته می شود و حدود ۲۰۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد. برای یافتن آن، شمال باختری ستاره ی درخشان دنب در صورت فلکی بلندپرواز ماکیان را جستجو کنید.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
IC 5067 - emission nebula - Pelican Nebula - emission line - atom - Hubble Space Telescope - star forming region - star - IC 5070 - Deneb - constellation Cygnus

منبع: apod.nasa.gov

ابرسیاهچاله های آغازین چگونه به این سرعت رشد کردند؟

* اخترفیزیکدانان یک گام بزرگ در شناخت چگونگی پیدایش ابرسیاهچاله ها به جلو برداشته اند.
* پژوهشگران ایتالیایی با بهره از داده های چند رصدخانه ی بزرگ ناسا، بهترین سرنخ هایی که تاکنون از  چگونگی شکل گیری دانه های (بذرهای) ابرسیاهچاله ها در آغاز کیهان به دست آمده را یافته اند.
برداشت هنری از شیوه ی شکل گیری دانه ی (بذر) یک ابرسیاچاله با رمبش یک ابر گازی. دانشمندان ایتالیایی به کمک تلسکوپ های هابل، چاندرا و اسپیتزر ناسا دو عدد از این اجرام را یافته اند. تصویر بزرگ تر
پژوهشگران ایتالیایی با پیوند داده های تلسکوپ پرتو X چاندرای ناسا، تلسکوپ فضایی هابل ناسا، و تلسکوپ فضایی اسپیتزر ناسا روشی برای شناسایی دانه های احتمالی این سیاهچاله های باستانی یافته اند. گزارش یافته های آن ها در شماره ی آینده ی ماهنامه ی انجمن سلطنتی اخترشناسی منتشر خواهند شد.

فابیو پاکوچی از "اسکولا نورماله سوپریوره" (SNS) در پیزای ایتالیا که رهبر این پژوهش بود می گوید: «یافته ی ما -اگر تایید شود- چگونگی تولد این سیاهچاله های هیولا را توضیح می دهد. ما شواهدی یافته ایم که نشان می دهند دانه های سیاهچاله های ابرپرجرم می توانند با پرش از هر گونه گام میانی، به طور مستقیم از رُمبش ابرهای گازی غول پیکر پدید آیند.»

به باور دانشمندان، در مرکز تقریبا همه ی کهکشان های بزرگ، از جمله راه شیری یک سیاهچاله ی ابرپرجرم (ابرسیاهچاله) پنهان شده. تاکنون شماری از این ابرسیاهچاله ها با جرم هایی هم ارز میلیون ها یا حتی میلیاردها خورشید یافته شده که در زمانی کمتر از یک میلیارد سال پس از مهبانگ پدید آمده اند.

تاکنون دو نظریه برای پیدایش دانه های ابرسیاهچاله ها ارایه شده بوده: از ادغام سیاهچاله های کوچک تر، فرآیندی که بسیار زمانبَرتر از آنست که برای سیاهچاله های آغازین، که به این سرعت پس از مهبانگ پدید آمدند در نظر گرفته شود؛ و از راه فروکشیدن گاز از محیط..

این یافته های تازه پشتیبان نظریه ی دوم هستند و نشان می دهند که برخی از سیاهچاله های آغازین به طور مستقیم از رمبش ابرهای گازی و بدون گذر از هر گونه گام میانی پدید آمدند، مانند پیدایش یک ستاره ی بزرگ و نابودیش پس از آن.

یکی از نویسندگان پژوهش به نام آندریا فررا، او هم از SNS، می گوید: «جنجال بسیاری بر سر مسیری که این سیاهچاله ها پیموده اند وجود دارد. پژوهش ما نشان می دهد داریم به پاسخی می رسیم که می گوید سیاهچاله ها از همان آغاز بزرگند و به طور معمولی رشد می کنند، نه این که از اندازه ی کوچک آغاز کرده و با نرخی بسیار سریع بزرگ شوند.»

این پژوهشگران برای پژوهش خود دو روش را به هم پیوند دادند: مدل های رایانه ای از دانه های سیاهچاله ها، و یک روش نوین در گزینش نامزدها برای این اجرام در عکس های نوردهی-بلندِ تلسکوپ های چاندرا، هابل، و اسپیتزر.
سمت راست: یکی از دو دانه ی ابرسیاهچاله با نام OBJ29323 از چشم تلسکوپ هابل. سمت چپ: همین جرم از چشم تلسکوپ چاندرا. ویژگی های پرتو ایکس در تثویر سمت چپ بسیار با مدل های دانشمندان ایتالیایی همخوانی دارد. تصویر بزرگ تر سمت راست. تصویر بزرگ تر سمت چپ
این گروه دو نامزد نیرومند برای دانه های سیاهچاله ای در میان داده ها یافتند. هر دوی آن ها با ویژگی های نظری در داده های فروسرخ همخوانی داشتند، از جمله این که بسیار سرخ بودند، و همچنین پرتوهای X می گسیلیدند که چاندرا آن ها را دریافت کرد. برآورد فاصله ی آن ها نشان می داد که احتمالا زمانی پدید آمده اند که سن جهان هستی کمتر از یک میلیارد سال بود.

آندریا گراتزیان، یک نویسنده ی دیگر این پژوهش از بنیاد ملی اخترفیزیک در ایتالیا می گوید: «یافتن دانه های سیاهچاله ها بی‌اندازه دشوار و تایید شناسایی آن ها بسیار سخت است. با این وجود، ما فکر می کنیم که در بررسی خود دو تا از بهترین نامزدهایی که تا امروز یافته شده را آشکار کرده ایم.»

این دانشمندان بر آنند تا با گرفتن عکس های بیشتری در طیف پرتوهای X و فروسرخ، بفهمند که آیا این اجرام ویژگی های چشمداشتی دیگری از دانه های سیاهچاله ای را دارند یا نه. رصدخانه های آینده، از جمله تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا و تلسکوپ بی‌اندازه بزرگ اروپایی با دیدن نور سیاهچاله های کوچک تر و دورتر، به پژوهش های آینده کمک خواهند کرد. دانشمندان اکنون در حال ساخت چارچوب نظری موردنیاز برای تفسیر داده های آینده هستند که از راه شناسایی نخستین سیاهچاله های کیهان به دست خواهد آمد.

پاکوچی می گوید: «ما به عنوان دانشمند نمی توانیم در این لحظه بگوییم که مدلمان "تنها مدل" است. چیزی که به راستی باور داریم اینست که مدل ما می تواند بدون نیاز به پنداشت های غیرمنطقی، چیزهایی که دیده شده را بازتولید کند.»

در همین زمینه: * ابرسیاهچاله ها در ته دنیا چه می خورند؟ 

-------------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
supermassive black hole - NASA - Chandra X-ray Observatory - Hubble Space Telescope - Spitzer Space Telescope - black hole - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society - Fabio Pacucci - Scuola Normale Superiore - SNS - galaxy - Milky Way - sun - Big Bang - star - Andrea Ferrara - infrared - X-rays - Andrea Grazian - National Institute for Astrophysics - James Webb Space Telescope - European Extremely Large Telescope

منبع: nasa

سحابی شکارچی در چند طول موج

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
سحابی بزرگ شکارچی (جبار) جای رنگارنگی است.
این ابر زیبا با چشم نامسلح به شکل لکه ی کرکی کوچکی در صورت فلکی شکارچی دیده می شود. ولی عکس هایی مانند این عکس که با نوردهی بلند و در چند طول موج گرفته می شوند، سحابی شکارچی را مانند محله ای شلوغ پر از ستارگان جوان، گازهای داغ، و غبار تیره نشان می دهند.
در این تصویر که یک همگذاری دیجیتالی است، نه تنها سه رنگ نور دیدنی (مریی)، بلکه چهار رنگ نور فروسرخ که توسط تلسکوپ فضایی اسپیتزر ناسا دریافت شده بود نیز به کار رفته.
بیشتر انرژی برافروختگی سحابی شکارچی (ام۴۲) از ذوزنقه ای که درونش است می آید: چهار ستاره از درخشان ترین ستارگان این سحابی. بسیاری از ساختارهای رشته ای که اینجا دیده می شود در حقیقت موج های شوک هستند، جبهه هایی که در آن ها، مواد پرسرعت به گازهای کم سرعت برخورد کرده اند
سحابی شکارچی با گستردگی حدود ۴۰ سال نوری و فاصله ی ۱۵۰۰ سال نوری از زمین، در همان بازوی مارپیچی کهکشان راه شیری که خورشید ما هم در آنست جای دارد.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
The Great Nebula in Orion - constellation of Orion - wavelength - Orion Nebula - star - visible light - infrared - NASA - Spitzer Space Telescope - M42 - Trapezium - shock wave - spiral arm - Galaxy - Sun

منبع: apod.nasa.gov

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه