گذر سیاره تیر از برابر چهره خورشید

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
دوشنبه ی آینده سیاره ی تیر (عطارد) از دیدگاه زمین، از برابر چهره ی خورشید خواهد گذشت. این پدیده که به نام "گذر" (ترانزیت) شناخته می شود، آخرین بار در سال ۲۰۰۶ رخ داد.
از آنجایی که صفحه ی مدار تیر به طور دقیق همتراز با صفحه ی مدار زمین نیست، بسیار پیش می آید که این سیاره از چشم ما از رو یا پایین خورشید بگذرد.
این تصویر که از همگذاری چند نمای پشت سر هم درست شده، از یک بالکن در بلژیک گرفته شده و همه ی رویداد گذر هفتم مِی ۲۰۰۳ را یکجا نشان می دهد. در آن روز، گذر تیر از جلوی خورشید بیش از پنج ساعت به درازا کشید، بنابراین فاصله ی زمانیِ ۲۳ تک نمای این تصویر حدود ۱۵ دقیقه بود، یعنی در بازه های زمانی ۱۵ دقیقه ای گرفته شدند.
اگرچه قطب شمال خورشید، قطب شمال مدار زمین، و قطب شمال مدار تیر، همگی با هم متفاوتند، ولی هر سه تقریبا بالا و سمت چپ این تصویر جای دارند. نزدیک مرکز و در لبه ی سمت راست خورشید هم چند لکه ی خورشیدی به چشم می خورد.
پس از دوشنبه ی آینده، گذر بعدی تیر در سال ۲۰۱۹ رخ خواهد داد.

در همین زمینه:

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Mercury - Sun - Earth - transit - plane - north pole - sunspot

منبع: apod.nasa.gov

سه سیاره زیست‌پذیر در فاصله تنها ۴۰ سال نوری یافته شد

* سه سیاره با توان زیست پذیری پیرامون یک ستاره ی کوتوله ی فراسرد و نزدیک یافته شد.
* این سه سیاره هم اکنون بهترین گزینه ها برای جستجوی زندگی بیرون از سامانه ی خورشیدی هستند.
برداشت هنری (نقاشی) از ستاره ی نراپیست-1 و سیاره هایش. برای دیدن دو ویدیوی پویانمایی از این سامانه خواهشمندیم از کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بازدید کنید.
ستاره شناسان با بهره از تلسکوپ TRAPPIST در رصدخانه ی لاسیای ESO سه سیاره را یافته اند که به گرد یک ستاره ی کوتوله ی فراسرد در فاصله ی تنها ۴۰ سال نوری از زمین می چرخند. این سیاره ها از نظر اندازه و دما همانند ناهید و زمینند و بهترین هدف هایی هستند که تا امروز برای جستجوی زندگی در ورای سامانه ی خورشیدی یافته شده اند. این سه همچنین نخستین سیاره هایی هستند که تاکنون به گرد چنین ستاره ی کوچک و کم نوری دیده شده اند. این یافته های تازه در شماره ی ۲ می ۲۰۱۶ نشریه نیچر منتشر شده اند.

گروهی از ستاره شناسان به رهبری میکایل ژیلون از بنیاد اخترفیزیک و ژئوفیزیک دانشگاه لیژ بلژیک، به کمک تلسکوپ بلژیکی تراپیست، ستاره ی 2MASS J23062928-0502285 که اکنون به نام TRAPPIST-1 هم شناخته می شود [۱] را بررسی کرده اند و دریافته اند که این ستاره ی کم نور و خنک در بازه های زمانی منظم کم نورتر می شود، چیزی که نشان می دهد چند جرم از میان این ستاره و زمین می گذرند [۲]. بررسی های دقیق نشانگر وجود سه سیاره ی هم اندازه ی زمین در آنجا بود.

تراپیست-۱ یک ستاره ی کوتوله ی فراسَرد، بسیار خنک تر و سرخ تر از خورشید و تنها اندکی بزرگ تر از مشتری است. چنین ستارگانی هم در کهکشان راه شیری فراوانند و هم عمر بسیار بلندی دارند [شاید تریلیون ها سال-م]، ولی این نخستین بار است که سیاره هایی به گرد یکی از آن ها یافته می شود. این ستاره که در صورت فلکی دَلو (آبریز) جای دارد، با وجود نزدیک بودن به زمین بسیار کم نورتر و سرخ تر از آنست که با چشم نامسلح و حتی تلسکوپ های آماتوری بزرگ دیده شود.

امانویل ژین، یکی از نویسندگان این پژوهش با هبجان می گوید: «این واقعا یک دگرگونی انگاره (paradigm shift) برای شمار سیاره ها و مسیر جستجوی زندگی در کیهان است. تاکنون وجود چنین "دنیاهای سرخی" پیرامون ستارگان کوتوله ی فراسرد کاملا نظری بود، ولی اکنون ما نه یک تک سیاره، بلکه سامانه ی کاملی از سه سیاره پیرامون چنین ستاره ی سرخ و کم نوری یافته ایم!»

برداشت هنری از سطح یکی ازسه سیاره ی پیرامون
ستاره ی کوتوله ی فراسرد تراپیست-۱. این تصویر
در سه اندازه ی بزرگ- بزرگ تر- بسیار بزرگ تر
ژیلون که نویسنده ی اصلی گزارش این پژوهش هم هست، اهمیت یافته های تازه را چنین توضیح می دهد: «چرا ما می کوشیم سیاره های زمین-سان را پیرامون کوچک ترین و سردترین ستارگان همسایه ی خورشید بیابیم؟ پاسخ ساده است: سامانه های پیرامون این ستارگان کوچک تنها جاهایی هستند که می توانیم زندگی روی فراسیاره های هم-اندازه ی زمین را با فناوری امروزی شناسایی کنیم. پس اگر می خواهیم به دنبال زندگی در کیهان باشیم، اینجا جاییست که باید جستجویمان را آغاز کنیم.»

هنگامی که سیاره ای از چشم انداز زمین از جلوی ستاره اش می گذرد، نور ستاره برای رسیدن به چشم ما می بایست از درون جو سیاره بگذرد و اخترشناسان با بررسی اثری که جو سیاره بر نور ستاره می گذارد می توانند نشانه های زندگی را جستجو کنند. برای سیاره های هم-اندازه ی زمین پیرامون بیشتر ستارگان، این اثرِ کوچک در تابش خیره کننده ی ستاره گم می شود و نادیده می ماند. تنها در موارد ستارگان کم نور سرخ فراسردی مانند تراپیست-۱، این اثر به اندازه ی کافی بزرگ هست که دیده شود.

رصدهای بعدی که با تلسکوپ های بزرگ تر -از جمله دستگاه HAWK-I روی تلسکوپ بسیار بزرگ ۸ متری ESO در شیلی- انجام شد نشان داده سیاره هایی که به گرد ستاره ی تراپیست-۱ می چرخند از نظر بزرگی بسیار هم-اندازه ی زمینند. دوره ی مداری دو تا از این سیاره ها ۱.۵ روز و ۲.۴ روز است، و دوره ی مداری سیاره ی سوم که با دقت کمتری سنجیده شده، چیزی میان ۴.۵ تا ۷۳ روز است.

ژیلون می گوید: «با چنین دوره های مداری کوتاهی، فاصله ی این سیاره ها از ستاره‌شان چیزی میان ۲۰ و ۱۰۰ برابر کمتر از فاصله ی زمین تا خورشید است. ساختار این سامانه ی سیاره ای بیشتر همانند پیکره‌بندی سامانه ی ماه های مشتری است تا سامانه ی خورشیدی.»

اگرچه فاصله ی مداری آن ها از ستاره ی کوتوله ی میزبانشان بسیار کم است، ولی دو ستاره ی نزدیک تر به ترتیب، تنها چهار و دو برابر تابشی که زمین از خورشید دریافت می کند به دست می آورند، دلیلش هم اینست که ستاره ی آن ها بسیار کم نورتر از خورشید ماست. این باعث می شود سیاره ها در مناطقی نزدیک تر از منطقه ی زیست‌پذیر (دامنه ی زندگی) نسبت به ستاره باشند، هرچند باز هم امکان دارد که بخش هایی زیست‌پذیر روی سطحشان داشته باشند. سیاره ی سوم که نسبت به آن دو از ستاره دورتر است هنوز مدارش به خوبی شناخته نشده، ولی احتمال می رود پرتویی کمتر از زمین دریافت کند، گرچه شاید همین میزان پرتو هم برای آن که سیاره را در منطقه‌ی زیست پذیر جای دهد بسنده کند.

ژولین د ویت، یکی از نویسندگان پژوهش از بنیاد فناوری ماساچوست (MIT) در آمریکا می گوید: «ما با کمک چندین تلسکوپ غول پیکری که هم اکنون در دست ساختند، از جمله E-ELT در رصدخانه ی جنوبی اروپا (ESO) و تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا/اِسا/سازمان فضایی کانادا که برای پرتاب در سال ۲۰۱۸ برنامه ریزی شده، به زودی خواهیم توانست همنهش جَوی این سیاره ها را بررسی کنیم و نخست آب، و سپس نشانه های فعالیت زیستی را در آن ها جستجو کنیم.»

از آن جایی که جدود ۱۵% از ستارگان نزدیک خورشید از کوتوله های فراسرد هستند، این پژوهش راهی نو در شکار فراسیاره ها می گشاید، و همچنین می تواند این را هم نشان دهد که جستجوی فراسیاره ها دیگر وارد قلمروی پسرعموهای احتمالا زیست پذیر زمین شده است. پیمایش TRAPPIST یک پیش‌نمونه برای پروژه ی بلندپروازانه‌تری به نام SPECULOOS است که در رصدخانه ی پارانال ESO به راه خواهد افتاد. [۳]
برداشت هنری از ستاره ی تراپیست-۱ از نزدیک یکی از سه سیاره اش- این تصویر در سه اندازه ی" بزرگ- بزرگ تر- بسیار بزرگ تر
---------------------------------------------
یادداشت ها:
۱] تلسکوپ تراپیست (TRAPPIST) که نامش کوتاه شده ی "تلسکوپ کوچک سیاره ها و خرده‌سیاره های گذرنده (TRAnsiting Planets and PlanetesImals Small Telescope) است، یک تلسکوپ روباتیک ۰.۶ متری بلژیکی است که از سوی دانشگاه لیژ بلژیک در رصدخانه ی لاسیای ESO راه انداخته شده. این تلسکوپ بیشتر وقتش را به دیدبانی نورِ حدود ۶۰ تا از نزدیک ترین ستارگان کوتوله ی فراسرد و کوتوله های قهوه ای ("ستارگانی" که جرم کافی ندارند تا کوره ی همجوشی هسته ای را در مرکز خود به راه بیاندازند)، در جستجوی نشانه های گذرهای سیاره ای می پردازد. مورد درون این پژوهش (ستاره ی TRAPPIST-1) یک کوتوله ی فراسرد، با درخششی نزدیک به ۰.۰۵% و جرمی حدود ۸% جرم خورشید است.

۲] این یکی از ترفندهای اصلی است که اخترشناسان برای پی بردن به وجود یک سیاره پیرامون یک ستاره به کار می برند. آن ها به نور ستاره نگاه می کنند تا ببینند آیا در اثر گذر یک سیاره میان زمین و آن ستاره، اُفتی در نورش رخ می دهد یا نه- چیزی که اخترشناسان به آن پدیده ی "گذر" یا ترانزیت می گویند. اگر این اُفت نور به طور منظم تکرار شود، نشانه ی آنست که در اثر گذر یک سیاره رخ می دهد.

۳] پروژه ی SPECULOOS هم زیر نظر دانشگاه لیژ اداره شده وسرمایه ی آن به طور عمده از سوی شورای پژوهشی اروپا فراهم شده است. در این پروژه برای جستجوی سیاره های زیست پذیر پیرامون ۵۰۰ ستاره ی فرا-سرد، در ۵ سال آینده چهار تلسکوپ روباتیک ۱ متری در رصدخانه ی پارانال بر پا خواهد شد.

-----------------------------------------
* از دوستان خواهشمندم اگر در تلفظ نام این پژوهشگران اشتباهی رخ داده، مهربانی کرده و به ما یادآوری کنند.
-------------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
TRAPPIST - ESO - La Silla Observatory - ultracool dwarf - star - Earth - Venus - Earth - Solar System - planet - Nature - Michaël Gillon - Institut d’Astrophysique et Géophysique - University of Liège - 2MASS J23062928-0502285 - TRAPPIST-1 - Jupiter - Milky Way - naked eye - constellation of Aquarius - The Water Carrier - Emmanuël Jehin - paradigm shift - red star - HAWK-I - Very Large Telescope - orbital period - planetary system - moon - habitable zone - E-ELT - NASA - ESA - CSA - James Webb Space Telescope - biological activity - Julien de Wit - Massachusetts Institute of Technology - MIT - USA - exoplanet - SPECULOOS - Paranal Observatory - TRAnsiting Planets and PlanetesImals Small Telescope - La Silla Observatory - brown dwarf - nuclear fusion - planetary transit - European Research Council

کمان سبز و غول پیکر در آسمان سوئد

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر

این مانند کمانی درخشان و سبزفام بود که در سرتاسر آسمان کشیده شده باشد. این نمایش خیره کننده ی شفق قطبی در ماه گذشته، درست بیرون از اوستشوند کشور سوئد به تصویر کشیده شد.
این سراسرنمای گسترده که تقریبا ۱۸۰ درجه را در بر دارد از پیوند شش نما درست شده که هر یک بخشی از آسمان را می پوشاندند. از میان جلوه های ویژه و خیره کننده ی این شفق می توان به شکل کمان-گونه ی آن و لبه های آشکارش اشاره کرد.
در پیش زمینه ی چشم انداز دریاچه ی استوشن را می بینیم و در پس زمینه ی دوردست آسمان هم چند صورت فلکی آشنا و همچنین ستاره ی قطبی دیده می شود. از خوش شانسی، ماه هم پشت شفق نیست و بیرون از لبه اش در پایین، سمت چپ جای دارد. [تصویر دوم را ببینید]
این نمایش شفقی یک روز پس از آن انجام شد که یک سوراخ بزرگ در تاج خورشید گشوده شد و ذرات بسیار پرانرژی از آن به فضای سامانه ی خورشیدی دمیده شد. رنگ سبز این شفق در اثر بازپیوند اتم های اکسیژن با الکترون های برانگیخته اش در بلندای جو زمین پدید آمده.
--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
aurora - Östersund - panorama - Lake Storsjön - constellation - star - Polaris - Moon - oxygen - atom - electron - Earth

منبع: apod.nasa.gov

گذشتن از سطح ناهموار سیاره سرخ

خودروی کنجکاوی ناسا روی سیاره ی بهرام (مریخ) به کجا می رود؟
هدف های جغرافیایی آن روی دامنه های کوه شارپ جای دارند، همان کوهی که ستیغش در پس زمینه ی این چشم انداز، در سمت راست دیده می شود.
ولی یکی از هدف های علمی‌اش ارزیابیِ بهترِ اینست که در گذشته، چه زمانی و در چه جاهایی شرایط برای زندگی مناسب بوده، به ویژه برای زندگی ذره بینی.
این تصویر در دو اندازه ی دیگر: بزرگ تر (۳.۳۳ مگابایت)- بسیار بزرگ تر (۱۱۰ مگابایت)
برای دستیابی به این هدف، کنجکاوی باید سطح ناهموار "فلات نوکلفت" (Nautkluft Plateau) که در سمت چپ پیش زمینه ی این چشم انداز دیده می شود را پشت سر بگذارد. کنجکاوی دارد به سوی جایگاه هایی در سربالایی های هموارتری می رود که سنگ هایش در بر دارنده ی هماتیت و سولفات است. این جایگاه ها می توانند سرنخ های تازه ای به کنجکاوی بدهند در این باره که این بخش سیاره ی سرخ پیش از خشک شدن، چه مدتی خیس -و در نتیجه مناسب زندگی- بوده.
ولی نگرانی تازه ای که برای کارشناسان پیش آمده چرخ های آلومینیومی این خودرو است که روز به روز نشانه های ساییدگی و فرسودگی بیشتری در آن ها دیده می شود.
گرچه کنجکاوی به همه ی هدف های دو سال نخست بررسی هایش دست یافته، ولی ماموریتش تمدید شده و برای یافتن سرنخ ها و آگاهی های ارزشمند درباره ی گذشته ی باورنکردنی بهرام، این نزدیک ترین همسایه ی زمین، به پیشروی ادامه می دهد.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - rover - Curiosity - Mars - Mount Sharp - microbial life - Nautkluft Plateau - hematite - sulfate - aluminum - planet - Sun - Earth

منبع: apod.nasa.gov

بازگشت یک تکه سنگ کمیاب از تبعید چند میلیارد ساله

* تکه سنگ بی‌مانندی مربوط به روزگار پیدایش زمین پس از گذراندن میلیاردها سال در سردخانه ی سامانه ی خورشیدی اکنون دارد به زادگاهش بر می گردد.
* دنباله دار بی‌دُمِ مانکس (Manx) که از ابر اورت می آید، سرنخ هایی از ریشه ی سامانه ی خورشیدی را به ارمغان می آورد.
برداشت هنری (نقاشی) از دنباله دار سنگی و بی‌همتای  C/2014 S3 (پان استارز)- تصویر در دو اندازه ی دیگر: بزرگ- بسیار بزرگ (۴ مگ)
ستاره شناسان جرم یگانه ای را دیده اند که به نظر می رسد در زمانِ شکل گیری زمین، از موادِ بخش درونی سامانه ی خورشیدی درست شده و میلیاردها سال در ابر اورت، بسیار دورتر از خورشید نگهداری شده بوده. مشاهدات تلسکوپ بسیار بزرگِ رصدخانه ی جنوبی اروپا (ESO)، و تلسکوپ کانادا-فرانسه-هاوایی نشان می دهند که این جرم با نام C/2014 S3 (پان استارز) نخستین جرم یافته شده ایست که دارای یک مدار بلند-دوره ی دنباله داری است و ویژگی های یک سیارک دست نخورده ی درون سامانه ی خورشیدی را دارد.

در پژوهشنامه ای که در نشریه ی ساینس اَدوَنسز منتشر شده، نویسنده ی اصلی کارن میچ از بنیاد اخترشناسی دانشگاه هاوایی و همکارانش نتیجه گرفته اند که C/2014 S3 (پان استارز) در بخش درونی سامانه ی خورشیدی و همزمان با پیدایش خود زمین پدید آمده بود ولی در همان نخستین روزها به بیرون پرتاب شد.

رصدهای آنان نشان می دهد که این جرم یک پیکره ی سنگی باستانی است نه یک سیارک نوین که راهی بیرون شده بوده. به این ترتیب این جرم می تواند یکی از قطعه های ساختمانی سیاره های سنگی -مانند زمین- باشد که همان آغاز از بخش درونی سامانه رانده شده و میلیاردها سال در ژرفای یخ زده ی ابر اورت نگهداری شده بوده. [۱] 

عکسی که تلسکوپ کانادا-فرانسه-هاوایی از
C/2014 S3 (پان استارز) گرفته.
کارن میچ این کشف نامنتظره را توضیح می دهد: «ما سیارک های بسیاری را می شناختیم، ولی همه ی آن ها میلیاردها سال به خورشید نزدیک بوده و در گرمای آن پخته شده بودند. این نخستین سیارک خام و نپخته ایست که می توانیم ببینیم [زیرا] در بهترین سردخانه ای که وجود دارد نگهداری شده بوده.»

جرم C/2014 S3 (پان استارز) نخست توسط تلسکوپ پان-استارز۱ و به شکل یک دنباله دار با فعالیت ضعیف، که فاصله اش از خورشید دو برابر فاصله ی زمین تا خورشید بود دیده شد. دوره ی مداری کنونی آن حدود ۸۶۰ سال است که نشان می دهد از ابر اورت آمده، و در زمانی به نسبت تازه ای وارد مداری شده که آن را به نزدیک خورشید می آورد. [ویدیوی زیر را ببینید]

این دانشمندان بی‌درنگ دریافتند که C/2014 S3 (پان استارز) جرمی نامعمول است زیرا دُمی که از نشانه های بیشتر دنباله دارهای بلند-دوره به هنگام نزدیک شدن به خورشید است را نداشت. در نتیجه آن را دنباله دار "مانکس" (Manx) نامیدند که نام یک نژاد بی‌دُم از گربه هاست. دانشمندان در چند هفته ی پس از یافتن این جرم بسیار کم نور، طیف آن را با کمک تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه ی جنوبی اروپا در شیلی به دست آوردند.

بررسی دقیق نوری که از C/2014 S3 (پان استارز) باز می تابد نشان می دهد که گونه ای سیارک از رده ی اس یا S-type است؛ سیارک هایی که معمولا در کمربند اصلی درونی سیارک ها شکل می گیرند. این جرم مانند دنباله دارهای معمولی نیست که به باور دانشمندان در بخش بیرونی سامانه ی خورشیدی پدید می آیند و یخی هستند، نه سنگی. به نظر می رسد مواد سازنده ی آن بسیار کم پردازش شده، که نشان می دهد به مدت بسیار بلندی در سرمایی ژرف به سر برده. فعالیت دنباله دار-گونه ی بسیار کم‌رمق آن که ناشی از فرازش (تصعید) آب یخ زده ی آنست، حدود یک میلیون بار کم تر از دنباله دارهای فعالِ بلند-دوره در همین فاصله ی آن از خورشید است.

نویسندگان نتیجه گرفته اند که این جرم احتمالا از مواد تازه و کهن بخش درونی سامانه ی خورشیدی درست شده که به مدت میلیاردها سال در ابر اورت نگهداری شده بوده و اکنون دارد دوباره به زادگاهش بر می گردد.
این نمودار تاریخچه ی احتمالی زندگی جرم C/2014 S3 (پان استارز) را در بخش های درونی و بیرونی سامانه ی خورشیدی و در مدت چند میلیارد سال نشان می دهد. بیشتر این تاریخ در سردخانه ی ابر اورت گذشته بوده. اندازه ی بزرگ تر
شماری از مدل های نظری می توانند بیشتر ساختاری که در سامانه ی خورشیدی می بینیم را بازسازی کنند. یک تفاوت مهم میان این مدل ها در چیزیست که درباره ی اجرامِ سازنده ی ابر اورت پیش بینی می کنند. نسبت اجرام یخی به سنگی در مدل های گوناگون به گونه ی چشمگیری متفاوت است. پس این نخستین یافته از یک جرم سنگی که از ابر اورت می آید یک آزمون ارزشمند برای پیش بینی های گوناگون این مدل ها است. نویسندگان برآورد می کنند که برای ارزیابی وهم‌سنجی میان مدل های کنونی و دستیابی به روشی ارزشمند و پرمایه برای بررسی ریشه های سامانه ی خورشیدی، نیاز به دیدن ۵۰ تا ۱۰۰ عدد از این دنباله دارهای مانکس داریم.

یکی از نویسندگان به نام اولیویه اِنو از ESO در گارچینگ آلمان در پایان می گوید: «ما نخستین دنباله دار سنگی را یافته ایم، و داریم شمار بیشتر آن ها را هم جستجو می کنیم. بسته به شماری از آن ها که یافته شود، خواهیم فهمید که آیا سیاره های غول پیکر در جوانی به این سو و آن سوی سامانه ی خورشیدی می رفتند یا در آرامش و بدون جابجایی چندانی پدید آمدند.»

ویدیوی زیر تاریخچه ی احتمالی زندگی جرم C/2014 S3 (پان استارز) را در بخش های درونی و بیرونی سامانه ی خورشیدی و در مدت چند میلیارد سال نشان می دهد. بیشتر این تاریخ در سردخانه ی ابر اورت گذشته بوده و مدت چندانی نیست که این جرم در مدار کنونی‌اش جای گرفته. برای دریافت ویدیو در اندازه ها و نگارش های گوناگون به این پیوند بروید.:

-----------------------------
یادداشت:
۱] ابر اورت یک منطقه ی غول پیکر است که مانند یک حباب غول آسا خورشید را در بر گرفته. برآورد می شود این ابر چندین تریلیون جرم یخی کوچک را در بر داشته باشد. هر از گاهی یکی از این اجرام تنه ای خورده و روانه ی بخش درونی سامانه ی خورشیدی می شود، جایی که گرمای خورشید آن ها را به "دنباله دار" تبدیل می کند. گمان می رود برخی از اجرام یخی از منطقه ی سیاره های غول پیکر و به هنگام شکل گیری آن ها در روزگار آغازین سامانه ی خورشیدی به بیرون پرتاب شده بوده اند.

-------------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Manx comet - Oort Cloud - Solar System - inner Solar System - Earth - Sun - ESO - Very Large Telescope - Canada France Hawai`i Telescope - C/2014 S3 (PANSTARRS) - long-period - asteroid - Science Advances - Karen Meech - rocky planet - Pan-STARRS1 - orbital period - tail - tailless cat - spectra - S-type - asteroid main belt - Olivier Hainaut - rocky comet -

در چه صورت ماه از خورشید درخشان تر می شود؟

می دانستید اگر چشم ما تنها می توانست پرتوی گاما -که انرژی فوتون هایش بیش از یک میلیارد برابر انرژی نور دیدنی است- را ببیند، ماه برایمان از خورشید هم درخشان تر می شد؟!
عکسی که اینجا می بینید بر پایه ی همین پندار شگفت انگیز، و با بهره از داده هایی که تلسکوپ فضایی پرتو-گامای فرمی در هفت سال نخست ماموریتش (۲۰۰۸ تا ۲۰۱۵) و به کمک دستگاه آرایه ی منطقه گسترده ی خود (LAT) گرد آورده بود گرفته شده.
دید پرتوگامای فرمی نمی تواند جزییات سطح ماه را از هم بازشناسد، ولی در مرکز این عکسِ رنگ زیف (رنگ کاذب)، به روشنی می توان تابش پرتو-گامایی که با بزرگی و جایگاه کره ی ماه همخوانی دارد را دید. روشن ترین پیکسل ها نماینده ی تابش های چشمگیر پرتو گامای ماه است.
ولی چرا ماه این اندازه در طیف پرتو گاما می درخشد؟
ذرات باردار پرانرژی‌ای که در سامانه ی خورشیدی جریان دارند و آن ها را به نام پرتوهای کیهانی می شناسیم، پیوسته سطح ماه که میدان مغناطیسی ندارد را بمباران می کنند و با برخورد به سطح آن، تابش پرتو گاما تولید می کنند.
از آن جایی که پرتوهای کیهانی از همه سوی فضا می آیند، ماه همیشه در طیف پرتو گاما می درخشد و وابسته به تغییر گام هایش هم نیست.
نخستین بار رصدخانه ی پرتو گامای کامپتون که ۲۵ سال پیش به فضا رفت، به کمک دستگاه EGRET خود عکسی در طیف پرتو گاما از ماه گرفت.


--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
gamma-ray - photon - visible light - Moon - Sun - Fermi Gamma-ray Space Telescope - Large Area Telescope - LAT - Solar System - cosmic ray - magnetic field, - phases - EGRET - Compton Gamma-ray Observatory

منبع: apod.nasa.gov

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه