لکه های روشن سرس به چراغ های شهرهای بیگانگان می مانند!

blogger کمی کیفیت تصویر را پایین آورده. برای دیدن تصویر در اندازه ی بزرگ تر و کیفیت بهتر، روی تصویر بکلیکید
چنان چه گفته بودیم، فضاپیمای داون (Dawn) که در مدار سیاره ی کوتوله ی سرس است، در روز ۹ می موتور یونی‌اش را دوباره روشن کرد تا با گردش هایی مارپیچ وار به مدار پایین تر برود. تصویری که اینجا می بینید بخشی از تازه ترین رشته عکس هایی است که این فضاپیما از لکه های روشن و اسرارآمیز این سیاره ی کوتوله گرفته. تاریخ این عکس ها ۱۶ می ۲۰۱۵ است و به هنگام گرفتن آن ها، فاصله ی فضاپیما از سرس ۷۲۰۰ کیلومتر بود.

به گفته ی دانشمندان، آن چه در این نما دیده می شود به ظاهر تاییدی دیگر بر وجود مواد بسیار بازتابنده در این بخش از سطح سرس است.

بلاگر کمی کیفیت تصویر را پایین آورده. برای دیدن آن در اندازه ی بزرگ تر و کیفیت بهتر، رویش بکلیکید.

[برای شوخی: خودمانیم، بیشتر به چراغ های چند شهر بیگانه می ماند! برای همسنجی، عکس دوم را ببینید که فضانورد، کریس هدفیلد از درون ایستگاه فضایی گرفته و نمای شبانه ی شهر لاس وگاس را نشان می دهد!! -م]
نمای شبانه ی شهر لاس وگاس از مدار زمین
واژه نامه:
Ceres - NASA - Dawn - alien - dwarf planet

منبع: nasa

آخرین زورآزمایی های دو کهکشان بزرگ

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
جرمی که در این تصویر می بینید NGC ۶۲۴۰ نام دارد و نمایی کمیاب از واپسین روزهای یک فاجعه ی کیهانی در نزدیکی خودمان را به ما نشان می دهد.
این برخورد سهمگین و هیولاوار کهکشان-کهکشان در فاصله ی ۴۰۰ میلیون سال نوری از زمین، در صورت فلکی ماراَفسای (حوا) رخ داده و هر دو کهکشان اکنون در حال یکی شدنند.
دنباله های کِشندی در هم پیچیده ای که انباشته از ستاره، گاز و غبار است از دو کهکشان بیرون کشیده شده، در حالی که ستاره زایی های تند و آتشین و خشونت باری نیز در آن ها در جریانست.
دو سیاهچاله ی ابرپُرجرمی که در مرکز دو کهکشان بوده نیز با هم یکی شده و به یک تک سیاهچاله ی بسیار کلان‌تر تبدیل خواهد شد و به زودی تنها چیزی که از این نبرد کیهانی به جای خواهد ماند یک تک کهکشان بزرگ با سیاهچاله ای بسیار غول پیکرتر از دو ابرسیاهچاله ی آغازین خواهد بود.
این تصویر دیدنی و چشمگیر از همگذاری داده های باریک-باند و داده های پهن-باندِ فروسرخ-نزدیک تا نور دیدنی (مریی) پدید آمده که تلسکوپ فضایی هابل با بهره از دوربین های ACS و WPC3 خود گرد آورده بود.
پهنه ای از آسمان که در این چارچوب دیده می شود، در فاصله ی برآوردی NGC ۶۲۴۰ بیش از ۳۰۰ هزار سال نوری را می پوشاند.

در همین زمینه: * هاله ای غول پیکر به گرد دو کهکشان بزرگ 

واژه نامه:
NGC 6240 - galaxy - constellation Ophiuchus - tidal tail - star - star formation - supermassive black hole - galactic core - narrowband - near-infrared - visible - broadband - Hubble - ACS - WPC3

منبع: apod.nasa.gov

وقتی یک ماهواره ایریدیوم از جلوی سیاره مشتری می گذرد


پیش از این درباره ی عکاس نجومی پرآوازه، تیه‌ری لوگو یا لگال ( Thierry Legault) نوشته بودیم که برای گرفتن یک نمای یگانه و بی‌مانند، به هر جایی از این جهان سفر می کند.
لوگو برای ثبت این ویدیوی چشمگیر ولی سرگرم کننده که پرنور شدن یک ماهواره ی ایریدیوم ۷۲ به هنگام گذر از جلوی سیاره ی مشتری را نشان می دهد، به ساحل دریای شمال در اوستنده ی بلژیک رفت.
وی دو گونه ویدیو از این گذر گرفت، یک ویدیوی زاویه-باز و یک ویدیوی تلسکوپی نمای نزدیک از مشتری. و از چشم انداز او در آن نقطه ی زمین، چنین به نظر می رسید که گویی به هنگام گذر ماهواره، سیاره ی مشتری ناگهان برافروخته می شود.
هر دوی این نماها در همین ویدیو می بینید. در بخش دوم ویدیو که نمای تلسکوپی را نشان می دهد، هر چهار ماه گالیله ای مشتری (کالیستو، اروپا، آیو، گانیمد) هم در کنار آن دیده می شوند.

یادداشت: شما هم می توانید به کمک این تارنما، از گذر ماهوارها در هر لحظه و هر جا آگاه شوید:  http://www.heavens-above.com

در همین زمینه: * فیلم "غیب شدن" یک ماهواره جاسوسی

واژه نامه:
astrophotographer - Thierry Legault - Iridium 72 - satellite - Jupiter - Oostende Beach - North Sea - Belgium - Earth - moon

منبع: universetoday

صخره ای بلند روی دنباله دار چوریموف/گراسیمنکو

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
چیز بزرگی که در پشت این تپه ی پوشیده از شن روی دنباله دار ۶۷پی دیده می شود چیست؟
این یک صخره ی تیز و ناهموار است، یکی دیگر از چشم اندازهای چشمگیر و شگفت آور هسته ی دو تکه ی دنباله دار 67-P/چوریموف-گراسیمنکو که فضاپیمای روزتا از ماه سپتامبر گذشته که به این دنباله دار رسید ثبت کرده است. این نما از دنباله دار که در اکتبر گذشته گرفته و به شیوه ی دیجیتالی پردازش شده، پهنایش به حدود ۸۵۰ متر می رسد.
دنباله دار ۶۷پی همچنان که به سوی نزدیک ترین نقطه ی مدارش به خورشید پیش می رود، به برافشاندن فواره ها از سطحش نیز ادامه می دهد. فضاپیمای روزتا نیز که همسفر آنست، به گوش دادن به سیگنال هایی که از فیله دریافت می کند ادامه خواهد داد. 
فیله کاوشگریست که در ماه نوامبر بر روی هسته ی دنباله دار فرود آمد ولی چند بار از روی آن جهید و سرانجام بر روی یک بخش تاریک و ناشناخته ی سطح آرام گرفت. سطحی که فیله روی آن نشسته به تازگی آفتابگیر شده و این کاوشگر دیگر باید بتواند بیدار شده و انرژی کافی برای فرستادن پیام به روزتا به دست آورد.


واژه نامه:
nucleus - Comet 67P/Churyumov–Gerasimenko - Rosetta - comet - jet - Sun - Philae

منبع: apod.nasa.gov

جعبه جواهری به نام "۴۷ توکان"

این تصویر در اندازه ی بسیار بزرگ تر (۶.۹ مگ)
خوشه ی ستاره ای کروی "۴۷ توکان" جعبه جواهری در آسمان نیمکره ی جنوبی است.
این خوشه که به نام NGC ۱۰۴ نیز شناخته می شود، به همراه بیش از ۱۵۰ خوشه ی کروی دیگر در هاله ی کهکشان راه شیری به گرد این کهکشان می گردد.
۴۷ توکان که پس از خوشه ی امگا قنطورس (امگا سنتوری)، دومین خوشه ی درخشان آسمان سیاره ی زمین است، حدود ۱۷۰۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و آن را می توان با چشم نامسلح نزدیک ابر کوچک ماژلان در راستای صورت فلکی توکان مشاهده کرد.
این خوشه ی فشرده و شلوغ از صدها هزار ستاره تشکیل شده که در حجمی به پهنای تنها ۱۲۰ سال نوری تنگ هم جای گرفته اند.
مشاهدات تازه نشان داده که کوتوله های سفید درون ۴۷ توکان به دلیل جرمِ به نسبت اندکشان، دچار پس‌زنی گرانشی شده و به بخش های بیرونی خوشه رانده شده اند
از جمله ستارگان کم جرم و رنگین دیگر در این خوشه می توان به غول های سرخی اشاره کرد که آن ها را می توانید در این تصویر تازه و باکیفیت تلسکوپ فضایی هابل، از روی نور زردفامشان به آسانی در حومه های خوشه شناسایی کنید.

واژه نامه:
star cluster - 47 Tucanae - jewel box - NGC 104 - halo - Milky Way Galaxy - globular star cluster - Omega Centauri - planet - Earth - 47 Tuc - Small Magellanic Cloud - constellation of the Toucan - star - white dwarf - red giant - Hubble Space Telescope

منبع: apod.nasa.gov

خوشه های تاریک: رده تازه ای از خوشه های ستاره ای کروی

* اخترشناسان رده ی نوینی از خوشه های ستاره ای کروی را پیرامون کهکشان غول پیکر قنطورس آ شناسایی کرده اند که خوشه های ستاره ای کروی "تاریک" نام گرفته اند.
* خوشه های کروی تاریک از نظر دیداری بسیار همانند دیگر خوشه های کروی پیرامون این کهکشانند ولی جرم بسیار بیشتری دارند.
کهکشان بیضیگون یا بیضوی NGC ۵۱۲۸ که به نام قنطورس آ هم شناخته می شود، با ۱۲ میلیون سال نوری فاصله، نزدیک ترین کهکشان از این گونه به زمین است. رصدهای تلسکوپ وی‌ال‌تی به کشف رده ی نوینی از خوشه های کروی به نام خوشه های کروی "تاریک" پیرامون این کهکشان انجامیده که در این تصویر با رنگ سرخ نمایانده شده اند. خوشه های کروی معمولی به رنگ آبی، و خوشه های کروی که ویژگی هایی همانند کهکشان های کوتوله دارند هم به رنگ سبز نشان داده شده اند. خوشه های کروی تاریک از نظر دیداری بسیار همانند دیگر خوشه های کروی پیرامون این کهکشانند ولی جرم بسیار بیشتری دارند. این تصویر در اندازه ی بزرگ تر- اندازه های دیگر را از این پیوند دریافت کنید
 اخترشناسان با کمک تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی، VLT) در رصدخانه ی جنوبی اروپا (ESO) در شیلی رده ی تازه ای از خوشه های ستاره ای کروی که خوشه های "تاریک" خوانده شده اند را پیرامون کهکشان غول پیکر "قنطورس آ" یافته اند. این اجرام رازگونه همانند خوشه های معمولی به نظر می رسند، ولی دارای جرم بسیار بیشتری هستند و شاید مقدار نامنتظره ای ماده ی تاریک، و یا سیاهچاله هایی پرجرم هم در بر داشته باشند- چیزهایی که نه انتظارشان می رفت و نه در این مورد شناخته شده اند.

خوشه های ستاره ای گوی های غول پیکری از هزاران ستاره اند که در حومه ی بیشتر کهکشان ها به دور آن ها می گردند. این اجرام از جمله ی کهن ترین سامانه های شناخته شده ی ستاره ای در کیهانند و می شود گفت در سرتاسر زمان رشد و فرگشت کهکشانشان زندگی کرده و دوام آورده اند. [در این زمینه: * خوشه های کروی، بازماندگان یک کشتار ۱۳ میلیارد ساله]

رهبر این پژوهش تازه، مت تیلور بود که یک دانشجوی دکترا از دانشگاه اسقفی کاتولیک شیلی در سانتیاگوی شیلی و دارنده ی حق دانشجویی در رصدخانه ی جنوبی اروپا است. وی چنین می گوید: «خوشه های کروی و ستارگان درونشان کلید شناخت پیدایش و فرگشت (تکامل) کهکشان ها هستند. اخترشناسان تا دهه ها می پنداشتند که ستارگانِ سازنده ی یک خوشه ی کروی همگی سن و دارای همنهش شیمیایی یکسانی‌اند- ولی ما اکنون می دانیم که این اجرام آفریده های بسیار شگفت انگیزتر و پیچیده تری هستند.»

کهکشان بیضیگون یا بیضوی قنطورس آ (که به نام NGC ۵۱۲۸ هم شناخته می شود) یکی از نزدیک ترین کهکشان های غول پیکر به راه شیری است و گمان می رود تا ۲۰۰۰ خوشه ی کروی داشته باشد. بسیاری از این خوشه های کروی درخشان تر و پرجرم تر از ۱۵۰ خوشه ای هستند که به گرد راه شیری می چرخند.

اکنون مت تیلور و گروهش پرجزییات ترین پژوهش تا این زمان را بر روی یک نمونه ی ۱۲۵ تایی از خوشه های کروی پیرامون قنطورس آ انجام داده اند. آن ها برای این بررسی، از دستگاه FLAMES روی تلسکوپ وی‌ال‌تی ESO در رصدخانه ی پارانال در شمال شیلی بهره جستند [۱].

این اخترشناسان با بهره از مشاهداتشان، جرم خوشه ها را برآورد کردند [۲] و این نتیجه را با میزان درخشندگی هر خوشه مقایسه نمودند.

برای بیشتر خوشه های درون این پژوهش، آن ها که درخشان تر بودند جرم بیشتری داشتند، چیزی که انتظارش می رفت (اگر یک خوشه دارای ستارگان بیشتری باشد، درخشش کُل و جرم کُلش هم بیشتر خواهد بود). ولی برای برخی از خوشه ها چیزی شگفت آور دیده شد: آن ها چندین برابر بیشتر از چیزی که به نظر می رسیدند جرم داشتند. و از آن هم شگفت تر این که هر چه این خوشه های شگفت انگیز پرجرم تر بودند، درصد بیشتری از جرمشان تاریک بود. چیزی در این خوشه ها تاریک، پنهان و پرجرم بود، ولی چه چیزی؟
نمای گسترده از کهکشان بیضیگون قنطورس آ. این تصویر در اندازه ی بزرگ تر- اندازه های دیگر را از این پیوند دریافت کنید
چند احتمال وجود داشت. شاید این خوشه های تاریک سیاهچاله هایی، و یا پَسماند های ستاره ای تاریک دیگری در مرکز خود داشتند. این می توانست دلیل بخشی از جرم پنهان آن ها را توضیح دهد ولی گروه اخترشناسان به این نتیجه رسیدند که این نمی تواند همه ی داستان باشد. ماده ی تاریک چه؟ خوشه های کروی به طور معمول تهی از این جوهره ی رازگونه شناخته می شوند، ولی شاید به دلایلی ناشناخته، برخی از خوشه ها مقدار چشمگیری ماده ی تاریک را در هسته های خود نگه داشته باشند. این می توانست چیزهایی که دیده شده بود را توضیح دهد ولی با نظریه ی معمول سازگار نبود.

یکی از نویسندگان پژوهش به نام توماس پوزیا می افزاید: «یافته ی ما درباره ی خوشه های ستاره ای که با توجه به شمار ستارگانشان، جرمی بیش از انتظار دارند نشانگر آنست که خوشه های کروی را می توان در چند خانواده با تاریخ پیدایش های گوناگون دسته بندی کرد. برخی از خوشه های ستاره ای در ظاهر همانند یکدیگرند، با هم حرکت می کنند و همگی همچون خوشه های معمولی به نظر می رسند، ولی در عمل می توانند بسیار فراتر از چیزی باشند که چشم ما می بیند.»

این اجرام همچنان یک راز مانده اند. مت تیلور و گروهش همچنین بر آنند تا یک پیمایش گسترده تر روی خوشه های کروی در کهکشان های دیگر انجام دهند، و نشانه های فریبنده ای وجود دارد که این گونه خوشه های تاریک را در جاهای دیگر نیز می توان یافت.

مت تیلور فشرده ی این وضعیت را چنین شرح می دهد: «ما به گونه ای تصادفی به یک رده ی تازه و اسرارآمیز از خوشه های ستاره ای برخورده ایم! این نشان می دهد که هنوز چیزهای بسیاری درباره ی همه ی جنبه های پیدایش خوشه های ستاره ای کروی باید بدانیم. این یک دستاورد ارزشمند است و ما اکنون باید جستجو برای یافتن نمونه های بیشتری از خوشه های تاریک پیرامون کهکشان های دیگر را آغاز کنیم.»

----------------------------------------------
یادداشت ها:
۱) تاکنون اخترشناسان در این مورد، خوشه های ستاره ای را تنها در گروه محلی بررسی کرده اند. فاصله های به نسبت کوتاهِ درون گروه محلی، اندازه گیری های مستقیم روی جرم های این اجرام را امکان پذیر می سازد. NGC ۵۱۲۸ (کهکشان قنطورس آ) یک کهکشان بیضیگون تنها و بزرگ درست بیرون از گروه محلی است که تنها ۱۲ میلیون سال نوری از ما فاصله دارد و اخترشناسان با رصد آن توانستند با بهره از بیشترین توان دستگاه FLAMES روی وی‌ال‌تی، جرم های خوشه های ستاره ای کروی در یک محیط کاملا متفاوت را برآورد کنند.

۲) مشاهدات FLAMES آگاهی هایی درباره ی حرکت های ستارگان در خوشه ها به اخترشناسان داد. این داده های مداری به شدتِ میدان گرانشی بستگی دارد و از همین رو می تواند برای پی بردن به جرم خوشه به کار رود- اخترشناسان این گونه برآوردها را جرم های پویا (جرم های دینامیکی) می نامند. کلید گردآوری داده های مورد نیاز در این پژوهش، توان آینه ی ۸.۲ متری یگان تلسکوپ وی‌ال‌تی در گردآوری نور و توانایی FLAMES برای مشاهده ی همزمانِ بیش از ۱۰۰ خوشه بود.

در همین زمینه: * ستارگانی پیر با ظاهر جوان

واژه نامه:
VLT - globular star cluster - ESO - Very Large Telescope - galaxy - Centaurus A - dark matter - black hole - star - stellar system - Matt Taylor - PhD - Pontificia Universidad Catolica de Chile - Studentship - elliptical galaxy - NGC 5128 - galaxy - Milky Way - FLAMES - Paranal Observatory - Chile - stellar remnant - core - Thomas Puzia - dark cluster - Local Group - gravitational field - dynamical mass

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه